آخرین مطالب

فنایی اشکوری در گفتگو با مهر: ارزش جنسیتی در قرآن مطرح نیست/ قرآن از انسان سخن می‌گوید

فنائی اشکوری با بیان اینکه تضییع حقوق زنان به نام دین، علاوه بر ظلم به زنان، ظلم بزرگی به دین است، گفت: در قرآن ارزش جنسیتی مطرح نیست و قرآن زن و مرد را در برابر هم قرار نمی‌دهد. اجتماعی - ویژه بانوان

  بزرگنمایی:

فنایی اشکوری در گفتگو با مهر:

ارزش جنسیتی در قرآن مطرح نیست/ قرآن از انسان سخن می‌گوید

 

فنائی اشکوری با بیان اینکه تضییع حقوق زنان به نام دین، علاوه بر ظلم به زنان، ظلم بزرگی به دین است، گفت: در قرآن ارزش جنسیتی مطرح نیست و قرآن زن و مرد را در برابر هم قرار نمی‌دهد.

،مسئله جنسیت و جایگاه زن از موضوعات بسیار مهم و پرمناقشه در جهان معاصر است. امروزه برخی با دیدگاه انتقادی با نگاه اسلام به زن می‌خواهند مردم خصوصاً جوانان را به راه نادرست کشانده و از مسیر حق و عدالت دور کنند.

در گفتگو با دکتر محمد فنایی اشکوری استاد فلسفه و عرفان تطبیقی به بررسی مسئله جنسیت و جایگاه زن در اسلام پرداختیم که اکنون متن آن پیش روی شماست؛

*زن در قرآن دارای چه جایگاهی است؟ قرآن دربارۀ ارزش زن چه می‌گوید؛ آیا در قرآن زن تکریم شده است؟

در قرآن ارزش جنسیتی مطرح نیست و زن و مرد را در برابر هم قرار نمی‌دهد، به طوری که به یکی ارزش بدهد و به دیگری ارزش ندهد. قرآن از انسان سخن می‌گوید و زن و مرد را یکسان انسان می‌داند. همۀ انسان‌ها را فرزندان یک مرد و زن می‌داند. «انا خلقناکم من ذکر و انثی.» ما شما را از مرد و زنی آفریدیم. پس ما نه فرزندان یک مرد به‌تنهایی هستیم و نه فرزندان یک زن. بلکه فرزندان یک مرد و زن هستیم، البته از داستان تولد حضرت عیسی (ع) یک امتیاز برای زنان می‌توان به دست آورد.

در قرآن ارزش جنسیتی مطرح نیست و زن و مرد را در برابر هم قرار نمی‌دهد، به طوری که به یکی ارزش بدهد و به دیگری ارزش ندهد. قرآن از انسان سخن می‌گوید و زن و مرد را یکسان انسان می‌داند

بر طبق این واقعه انسانی از زنی به‌تنهایی به دنیا آمد، اما موردی نداریم که انسانی از مردی به‌تنهایی به دنیا آمده باشد. انسان یک کرامت ذاتی دارد که در آن جنسیت مطرح نیست. مرد و زن یکسان از این کرامت و ارزش ذاتی برخوردارند. «وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی آدَمَ» ما به فرزندان آدم کرامت دادیم، بدون تفاوت بین زن و مرد، اما ارزش اکتسابی و نهایی انسان نه ذاتی است، و نه جنسیت در آن دخالت دارد، بلکه ارزش اکتسابی و نهایی انسان به تقوا است. «إِنَّ أَکرَمَکُم عِندَ اللَّهِ أَتقاکُم» گرامی‌ترین شما باتقواترین شماست. بدون تفاوتی بین زن و مرد.

هرکس کار نیکی انجام دهد اعم از زن و مرد بر اساس آن کار نیک ارزش پیدا می‌کند. «مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثی وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاهً طَیِّبَهً وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما کَانُوا یَعْمَلُونَ: هر کس از مرد و زن عمل شایسته کند و مؤمن باشد او را زندگی نیکو دهیم و مسلماً به آنان بهتر از آنچه انجام می‌دادند پاداش خواهیم داد. (النحل/16)

قرآن از مردانی به نیکی یاد می‌کند مانند حضرت عیسی (ع)، و از زنانی به نیکی یاد می‌کند، مانند حضرت مریم (س). از شوهر بد و زن خوب یاد می‌کند، مانند فرعون و آسیه. از شوهر خوب و زن بد یاد می‌کند مانند لوط و زنش. از زن و شوهر بد یاد می‌کند مانند ابولهب و زنش. از زن و شوهر هر دو خوب یاد می‌کند مانند حضرت ابراهیم (ع) و همسرش. پس جنسیت ملاک ارزش نیست. ارزش ذاتی مشترک بین زن و مرد است، و ارزش اکتسابی تابع ایمان و عمل صالح است. پس اگر می‌خواهیم ارزش پیدا کنیم باید ایمان و عمل صالح خودمان را تقویت کنیم، نه به مرد بودن خود دل‌خوش باشیم و نه به زن بودن خود؛ چنانکه نه باید از مرد بودن خود ناراحت باشیم و نه از زن بودن خود. نه بی‌جهت هیچ جنسی محبوب است و نه بی‌جهت هیچ جنسی منفور است. ما با اختیار خودمان خود را محبوب یا منفور نزد خداوند می‌کنیم و سخن آخر اینکه نگاه جنسیتی را در مسئله ارزش و سعادت و کمال باید کنار بگذاریم.

*آیا از دیدگاه اسلام بین زن و مرد ازنظر ارزش هیچ تفاوتی نیست؟

بله! به‌طور قاطعانه چنین ادعایی دارم. ببینید ملاک ارزش ازنظر اسلام چیست؟ اصلاً ارزش یعنی چه؟ شکی نیست که ازنظر اسلام ملاک ارزش و معیار کمال، قرب به خداست. حال ببینیم چه عناصری موجب قرب به خدا هستند. عوامل تقرب به خدا فضائل اخلاقی و معنوی هستند که در یک‌کلام از آن تعبیر به تقوا شده است.

به‌عبارت‌دیگر، بندگی خدا موجب قرب به خداست. بندگی خدا شامل چه عناصری است؟ پاسخ اسلام این است: ایمان و عمل صالح. ایمان به خدا و دیگر حقایق دینی ناظر به عالم غیب، پرستش خدا و خدمت به بندگان خدا اموری هستند که انسان را به خدا نزدیک می‌کنند. همۀ این‌ها نیز اختیاری هستند. هیچ عامل غیراختیاری و ذاتی موجب قرب به خدا نمی‌شود. ازاین‌رو نژاد، زبان، ملیت، سن، شغل، طبقۀ اجتماعی، و همین‌طور جنسیت هیچ نقشی در این زمینه ندارد.

*اگر چنین است پس چرا ازنظر احکام و حقوق بین زن و مرد تفاوت هست، مانند مسئلۀ ارث؟

تفاوت در برخی احکام ربطی به ارزش انسانی ندارد. آیا شما هیچ تفاوتی بین زن و مرد قائل نیستید؟ آیا مرد می‌تواند بچه به دنیا بیاورد و به بچه شیر دهد؟ پس ازنظر طبیعی و جسمی بین زن و مرد تفاوت هست. درست است؟ آیا می‌توان این تفاوت را انکار کرد؟ آیا ازنظر روانی بین زن و مرد تفاوت نیست؟

بی‌شک از نظر همه روانشناسان از جهت روانی بین زن و مرد و دختر و پسر تفاوت‌هایی هست. این تفاوت‌ها باعث می‌شود که نحوه برخورد ما با زن و مرد در مواردی متفاوت باشد و تکالیف و وظایفشان هم در مواردی فرق کند

بی‌شک از نظر همه روانشناسان از جهت روانی بین زن و مرد و دختر و پسر تفاوت‌هایی هست. این تفاوت‌ها باعث می‌شود که نحوه برخورد ما با زن و مرد در مواردی متفاوت باشد و تکالیف و وظایفشان هم در مواردی فرق کند. آیا اگر بگوییم زنان نقش مادری دارند و مردان چنین نقشی ندارند، به زنان ظلم کرده‌ایم؟ آیا جا دارد کسی بگوید در طول تاریخ، زنان رنج آبستنی و وضع حمل و شیر دادن به بچه را کشیدند و دیگر بس است؛ حالا نوبت مردان است که آبستن شوند و درد زایمان را بکشند؟! اگر چنین نمی‌گویید پس شما بین زن و مرد تفاوت می‌گذارید و وظایفشان را مختلف می‌دانید. خداوند با توجه به اینکه به ویژگی‌های زن و مرد علم کامل دارد، متناسب با جسم و روح و روان آن‌ها در مواردی احکام و تکالیف متفاوتی را نسبت به آن‌ها وضع کرده است که ناشی از تفاوت‌های جسمی و روحی آن‌هاست، نه تفاوت ارزشی آن‌ها.

*با این حال توضیح شما دربارۀ تفاوت ارث زن و مرد چیست؟ و چگونه آن را می‌توان توجیه کرد؟

بله! در مواردی تفاوت ارث هست، البته تفاوت ارث هم در همه موارد نیست. اما باید توجه کنید از سوی دیگر خداوند مسئولیت معیشت خانواده را بر دوش مرد گذاشته است، نه بر دوش زن. مرد موظف است هزینه زندگی همسر و فرزندان را فراهم کند و زن در این زمینه مسئولیتی ندارد. به‌عبارت دیگر مرد مسئولیت اقتصادی و بدهکاری سنگین دارد، در حالی که زن هیچ بدهکاری اقتصادی به خانواده ندارد. بله تفاوت هست، اما این تفاوت به سود زن است، نه مرد.

*ریشه این تفاوت‌ها چیست؟

ریشه این تفاوت‌ها در چند چیز است؛ اولاً به جهت ظرافت جسمی و روحی زن خداوند تکالیف سنگینی همچون تأمین معیشت خانواده و کار در بیرون و جنگ و جهاد را از زن برداشته است. کارهای سخت و خطرناک و آسیب‌زا را بر دوش مرد گذاشته است. کارهایی مثل قضاوت و پیشوایی به دلیل اینکه استرس‌زا هستند و آرامش و گاه امنیت را به مخاطره می‌اندازند از زن برداشته‌شده است، البته در این زمینه اختلاف‌نظرهایی هست، اما غرضم توجه دادن به منطق بحث است، حتی کارهای دیگر بیرون از خانه مانند کار در معدن و اداره را گرچه شریعت برای زن ممنوع نکرده است، اما اسلام ترجیح می‌دهد این کارها را مردان انجام دهند و زن چون در جامعه اسلامی از نظر مادی باید تأمین شود، نیازی به این کارها نخواهد داشت.

نکته مهم دیگر این است که اسلام برای خانواده و سلامت و آرامش آن اهمیت بسیاری قائل است. در خانواده اگر آرامش نباشد افراد سالم نخواهند بود و جامعه نیز بیمار و ناکارآمد خواهد بود. اگر زن مسئولیت کارهای سنگین بیرون از خانواده را بر عهده داشته باشد و کارهایی مثل جنگیدن و قضاوت بر دوشش باشد، آیا می‌تواند در خانه منبع آرامش برای همسر و فرزندان باشد؟ زن کانون مهر و آرامش در خانواده است، و خود باید از آرامش برخوردار باشد. علاوه بر این زن و مادر نخستین و بهترین مربی فرزندان است. با تصدی کارهای سنگین بیرون از خانه زن هرگز نمی‌تواند این نقش را به‌خوبی ایفا کند. به‌علاوه کار زن در بیرون و جدائی‌اش از خانواده و اختلاطش با مردان نیز بدون آسیب نیست، البته مدعایم این نیست که هر نوع کاری در بیرون از خانه برای زن ممنوع است. چنین نیست و فقها چنین نظری ندارند و قوانین کشور ما نیز این اجازه را به زنان می‌دهد و تصدی بسیاری از کارها و مشاغل برای زنان مجاز است. اما به دلایل عقلانی و منطقی که اشاره کردیم ترجیح اسلام این نیست. اسلام ترجیح می‌دهد زن به‌عنوان کانون آرامش، مربی و مدیر خانواده بیشترین توجهش به خانواده باشد. این برای سلامتی و آرامش اعضای خانواده و خود زن بسیار مهم است، البته کارهایی هم هست که زنان باید در بیرون از خانواده بر عهده بگیرند، مانند پزشکی بانوان و تعلیم و تربیت دختران، اما این به معنای کار تمام‌وقت همه یا اکثر زنان نیست. پس می‌بینیم که در همه این موارد شریعت حال زن و خانواده را به بهترین نحو رعایت کرده است.

*در حال حاضر بسیاری از زنان در جامعه ما به دنبال کار هستند. به نظر شما این پدیده چه پیامدهایی دارد؟

چنان که گفتم اولاً کار در بیرون ممنوع نیست، ثانیاً حضور بانوان در بعضی کارها که اشاره کردم لازم است، اما این‌ها محدود است. حضور انبوه و گسترده زنان در محیط بیرون آسیب‌های بسیاری دارد. ازجمله، تأخیر در ازدواج که خود پیامدهای منفی بسیاری دارد، ثانیاً سست شدن بنیاد خانواده ازنظر عاطفی و تربیت فرزندان، ثالثاً پیامدهای ناشی از اختلاط مرد و زن در محیط‌های کاری، رابعاً به همان میزان که زنان مشاغلی را عهده‌دار می‌شوند، مرد ان که مسئولیت اقتصادی خانواده را بر عهده‌دارند بیکار می‌مانند که آن نیز پیامدهای منفی بی‌شماری دارد.

البته باید افزود که تنها با ماندن در خانه و اشتغال بیرونی نداشتن زنان این اهداف تأمین نمی‌شود. این اهداف تنها با یک نظام تعلیم و تربیت کارآمد تأمین می‌شود، نظامی که دختران را ازنظر سلامت جسمی و روحی، علم و آگاهی، تقوا و معنویت، هنرمندی و داشتن مهارت‌های زندگی رشد دهد. در آن صورت است که زن می‌تواند در خانواده نقشش را به بهترین شکل ایفا کند و از این طریق جامعه تعالی یابد.

نکته آخر این است که دفاع از منطق اسلام درباره زن هرگز به معنای دفاع از وضعیت عینی زنان در کشورهای مسلمان نیست. فرهنگ مردسالاری متأسفانه در طول تاریخ در همه جوامع ازجمله در جامعه ما حاکم بوده و حقوق زنان در بسیاری از موارد تضییع‌شده و می‌شود. تضییع حقوق زنان بنام دین، علاوه بر اینکه ظلم به زنان است ظلم بزرگی به دین است


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

وجود هر گونه بیماری پوستی در بیمارستان روانپزشکی تکذیب شد

تغذیه گروه های آسیب پذیر در بحران خوزستان را جدی بگیریم

دکتر روحانی در جلسه با مدیران ارشد بخش مسکن کشور: کاهش دغدغه مردم در بخش مسکن، در توسعه اشتغال و رشد اجتماعی کشور هم تأثیرگذار است

رییس جمهور آمریکا به توقیف کشتی انگلیسی در خلیج فارس واکنش نشان داد.

پس از ورود به ونزوئلا ظریف: آمریکا هر جا پا می‌گذارد ناامنی ایجاد می‌کند

تولید رایانه 35 دلاری که در کف دست جا می شود

حق امتیاز اپل برای دوربینی روی بند اپل واچ

بدون حضور خودتان در عکس سلفی بگیرید!

تداوم هوای گرم در بیشتر نقاط کشور

آتش‌نشانان پشت درهای بسته ساختمان‌های ناایمن

راهکارهای مناسب برای غلبه بر نگرانی

خط و نشان پلیس برای سلبریتی‌های بدحجاب در فضای مجازی

انتقال نمایشگاه‌های پرمخاطب به شهرآفتاب با موافقت دولت

رصد آنلاین زباله‌های پایتخت و نصب GPS روی خودروهای حامل

جواد حسینی برای وزارت آموزش و پرورش معرفی خواهد شد

دلایل ایجاد "بیماریهای دستگاه تناسلی"

چگونه می توانیم در اینستاگرام به یک اینفلوئنسر تبدیل شویم؟

زلزله در کمین تهران

خدمات عمومی بر روی تلفن همراه مردم میسر شد

هشدار پلیس فتا به شهروندان درباره خرید و فروش اینترنتی

برنامه جدید مهران مدیری برای شبکه خانگی

معاون میراث فرهنگی کشور: حفاظت از بافت تاریخی یزد در ارتقای امنیت ملی تأثیرگذار است

یوتیوب به تنهایی یک سوم از ترافیک جهانی اینترنت موبایلی را می بلعد

دیکتاتوری که محبوب شد"

"تحریم برای اقتصاد ایران همچون سرماخوردگی برای یک بیمار سرطانی است" نوشته: دکتر مسعود نیلی

روابط عمومی نیروی دریایی سپاه در اطلاعیه‌ای از توقیف یک فروند نفتکش انگلیسی در تنگه هرمز خبر داد.

کمبود فضای آموزشی، چالش جدی آموزش و پرورش ناحیه یک اهواز

کشتی انگلیسی توقیف شده، اصل عبور بی ضرر در تنگه هرمز را رعایت نکرد

دکتر واعظی در بازدید از نخستین نمایشگاه فرصت های ساخت داخل و رونق تولید

اسکولیوز رایج‌ترین اختلال ستون فقرات است

دانش آموزان تیزهوش، بهترین های کنکور را معرفی کردند

مهمترین ترکیبات غذایی ضد سرطان

کبد چرب چیست ؟

دانستنی هایی درباره گرمازدگی

مراقبت از کلیه ها

الگوهای اقتصاد مقاومتی در ایران

روش هایی برای افزایش بازدید کننده و فالوور در اینستاگرام

گام به گام بازاریابی سبز

ماهیت جدید بحران در عصر حاضر

به گزارش سازمان ملل متحد 820 میلیون نفر از گرسنگی شدید رنج می برند

قتل عام مردم اصفهان توسط تیمور لنگ/تهیه کننده علی غلامرضائی مدرس دانشگاه وپژوهشگرتاریخ ایران

فیس اپ خطرناک است

خواص پیاز در مقابل سرطان

سکنجبین بهترین نوشیدنی تابستان برای بدن

غذای مضر برای کبد

تابستان و معضل کودکان کار

بسوی دشت بهشت

انتقاد معاون وزیر ارتباطات از وزارت علوم

بزرگترین سرقت‌های اطلاعاتی جهان در دو دهه اخیر

ایران رییس بنیاد علمی اکو