آخرین مطالب

«قرنطینه در عهد قاجار»

«قرنطینه در عهد قاجار» اجتماعی - تاریخ

«قرنطینه در عهد قاجار»

  بزرگنمایی:

«قرنطینه در عهد قاجار»

وبا بلای جان ایرانیان بود و هر از گاهی در گوشه‌ای از ایران در ابعاد محلی یا سراسری تازیانه‌های مرگبارش مردم را به خاک سیاه می‌نشاند. 

بیماری هر جا می‌رسید تارومار می‌کرد و به دهستان و شهری دیگر می‌تاخت. 
از زمان امیرکبیر اطلاع‌رسانی دربارۀ وبا آغاز شد. 
در روزنامۀ وقایع اتفاقیه درباره‌اش مطلب نوشته می‌شد و جزوه‌ای با عنوان «قواعد معالجۀ وبا» در اختیار روحانیان و کدخدایان گذاشته شده بود. 
او همچنین برای اجرای قاعدۀ «گراختین» (همان قرنطینه) دستوراتی داد.

برای مثال دستور امیرکبیر به حاکم کرمانشاه را برای اجرای قرنطینه بخوانید:

«از قراری که... کارپرداز اول دولت علّیه مقیم دارالسلام بغداد نوشته است، ناخوشی وبا همۀ عربستان را فراگرفته و از اول خانقین الی نجف طغیان تمام دارد.
 اهالی بغداد کاملاً متفرق شده‌اند...
 چون آنجا معبر عام است و هر روزه زوّار عتبات و سایرین به همه ممالک محروسه تردد دارند، بسیار لازم است که برای محافظت ممالک محروسه از آلودگی ناخوشی مزبور و نشر و سرایت آن... بنای گراختین [= قرنطینه] که منفعت آن به کرات به تجربه رسیده است، گذاشته شود.
 لهذا می‌شود که... به زودی گراختین را در اول دخول زوار و مترددین به خاک علّیه داده باشد...»

اما اهمیت و لزوم قرنطینه برای مقامات ایران چندان آشنا نبود. 
برای مثال چند سال بعد وقتی دولت عثمانی به دلیل شیوع عمومی وبا مرزها را بسته بود...
میرزا آقاخان نوری می‌گفت: 
«از حالت قرانتین دولت عثمانی به ستوه آمده‌ایم!» 
می‌گفت باید به دولت عثمانی حالی کرد اصلاً حق ندارد وضع قرانتین بگذارد.
 گویا حاکمان عثمانی درک بیشتری نسبت به ضرورت قرنطینه داشتند.
 اعتمادالسلطنه دربارۀ وبای 1271 شمسی (1892 م) با لحن خودانتقادی می‌گوید:
 «سلطان عثمانی از جیب خود 150 هزار لیره خرج قرانتین حدود خود نمود که رعیتش را سالم بدارد. این نوع حفظ جان رعیت را می‌کنند».

سال‌ها پیش از آن در حدود 1857 در محدودۀ گسترده‌ای از جهان وبا شیوع یافت، به پیشنهاد فرانسه کنفرانسی برای مقابله با وبا برگزار شد و از جمله در این کنفرانس از ایران به دلیل انتقال جنازه از ایران به نجف انتقاد شد. 
سفیر ایران در ترکیه به این ادعا پاسخ داد و منکر این بود که جنازه باعث انتقال بیماری شود. او می‌گفت: 
«از درجۀ امکان خارج است که به مغز فرنگی‌ها توان نمود که حمل‌ونقل اموات مُخل صحت عمومیه نیست. 
فدوی [= اینجانب] نیز در تدارک ادله و براهین می‌باشم که حمل نعش اموات هیچ وقت وسیلۀ ایجاد ناخوشی وبا نشده است.»

در دوران ناصرالدین شاه، پزشک مخصوص او، دکتر طولوزان کوشید «مجلس حفظ‌الصحه» (چیزی معادل شورای عالی پزشکی) در ایران تشکیل شود که یکی از اهداف اصلی آن مبارزه با وبا بود.
 این مجلس در یازدهم اسفند 1246 شمسی (1868 م) تشکیل شد. 
هدف آن چنین ذکر شده بود:
 «مسائل متعلقه به حفظ صحت عامۀ ایران و نگاهداری جمیع بُلدان این مملکت از امراض شایعۀ وبائی». 
از خدمات دکتر طولوزان این بود که موارد شیوع وبا در سال‌های گذشته را بررسی کرد و با تأکید بر لزوم قرنطینه ذکر کرد:
 «علت عمدۀ شیوع وبا عبور سیاحان و کاروان‌ها و زوّار است... به گاه لزوم در معابر معینه و مشخصه عبور مال‌التجاره یا کاروان و یا زوّار را قدغن بلیغ [= اعلام] نمایند، یعنی قرانتین بگذارند، می‌توان متعهد شد این گزند در خارج مانده، سرایت به بلاد داخله نخواهد نمود... 
وبا مرضی است که منتقل می‌شود به واسطۀ عبور مال‌التجاره و به خصوص مردمان از بلادی که گرفتار آن هستند، به شهرهایی که از گزند آن محفوظند.»

همین ادارۀ صحه در شهریور 1268 (1889 م) گزارش داد دستورالعملی برای پیشگیری از وبا به ولایات فرستاده شده است. 
در این دستورالعمل آمده بود اگر فرد مبتلا به وبا در خانه‌ای پیدا شد، اهل خانه آنجا را برای پانزده روز ترک کنند، بیمار در فضای باز نگهداری شود و خانه با «آب و آهک و دود گوگرد و زاج و نمک» عفونت‌زدایی شود. 
گفته شده بود اگر در شهری وبا آمد، مردم خانه‌ها را ترک کنند و در زیر چادرها جدا از یکدیگر منزل نمایند...
 بهتر آن است که از شهر بیرون روند.»

البته همۀ این‌ها عملاً راه به جایی نمی‌برد. 
زیرا رجال سیاسی گاه اصل شیوع را انکار می‌کردند. 
مانند حکیم‌الممالک که نزد ناصرالدین‌شاه چاپلوسانه می‌گفت: 
«الحمدلله به زیر سایۀ شاه نه وبا داریم نه بلا، نه جنگ داریم و نه منگ». یا وجود وبا را به دلایلی مهمل نسبت می‌دادند:
 می‌گفتند دلیل وبای گیلان پرخوری و سختی هواست و دلیل وبای خراسان اراجیف و تخلف‌گویی است! 
برخی روحانیون نیز چاره را در روضه‌خوانی می‌دیدند و خوردن تربیت سیدالشهدا را تجویز می‌کردند.

منبع : هما ناطق  کتاب «مصیبت وبا و بلای حکومت»


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

تمامی حوزه‌های امتحانی پایه دوازدهم شوشتر روزانه ضدعفونی می شوند

تمرینات قهرمان کشتی جهان در مرغداری

برگزاری سی‌ویکمین سالروز سرکوب مرگبار تیان‌آن‌مِن در هنگ‌کنگ

تونی بلر احتمال تشکیل کشور فلسطین را ضعیف دانست

حملات شبانه جنگنده‌های سوریه به مواضع تروریست‌ها در حومه حماه

تختی روشن می شود

تختی روشن می شود

کلیپ سپاس از دلیرمردان ایرانی

از امروز خودروهای پارک شده در مقابل آرامستانها ، تفرج‌گاه‌ها و بوستانهای دزفول اعمال قانون می شوند

دانشمند ایرانی زندانی در آمریکا به وطن بازگشت

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در وبینار آفریقای جنوبی: امام خمینی(ره) به ایجاد نظام سیاسی باثبات و غیروابسته می‌اندیشید

رئیس جمهور در مراسم افتتاح پروژه های وزارت نیرو در استان های بوشهر و آذربایجان غربی: افتتاح طرحهای بزرگ ملی پاسخ قاطع ملت و دولت ایران به تبلیغات ضد ایرانی رژیم صهیونیستی و حاکمان کاخ سفید است

دکتر روحانی در گفت و گو با وزیر کشور: استان‌های مستعد آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع همه امکانات پیشگیری و مقابله‌ای خود را بسیج کنند

مرگ 4 نفر دیگر بر اثر کرونا در دزفول / شناسایی 120 مورد جدید

زمان برگزاری 4 بازی ایران در انتخابی جام جهانی 2022 مشخص شد

فیلم عجیب اسطوره NBA برای فوتبالیست ایتالیایی

*دود و شعله های آتش از کله «پاچه شاه عباس» به بلندای آسمان زبانه کشید/مسئول غیر بومی اندیکا: مهارش کردیم*

حافظ روی کانال باستانی اونتاشناپیریشا

انفجار گاز شهری در دزفول خانه را بر سر پیرزن 75 ساله خراب کرد

هشتمی، بهترین نتیجه شطرنج‌بازان دختر ایران در مسابقات جوانان آسیا

محسن چاوشی اجازه میکس موسیقی ای را برتصاویر منطقه حفاظت شده خائیز را داد

دکتر غلامعلی رجایی: علی لاریجانی یکی از گزینه‌های جدی ریاست جمهوری خواهد شد

درخواست جمعی از ایثارگران و رزمندگان در خصوص عدم لحاظ شدن شهرستان بهبهان بعنوان منطقه جنگی

طبیعت زیبای دیلمان- آبشار لونک کجاست؟

دکتر علی بختیاری ریس بیمارستان برزگ دزفول (گنجویان ): مردم اصول بهداشتی را رعایت نمایند . کادر درمان تا شکست کرونا در کنار مردم خواهد بود

میزان مصرف برق شهرستان دزفول،هفت درصد افزایش یافته است

تشریح جزییات حادثه قتل 2 جوان در باغ ویلای دزفول

مرگ 5 نفر دیگر بر اثر کرونا در دزفول

مدیر انجمن محیط زیست شهرستان حمیدیه: عدم اجرای تعهدات نهادهای مسئول شهرسازی ، زمینه سازی بیماری پوستی در این منطقه مسکونی می شود

اختلال هذیانی و اختلال روانپریشی مشترک

پیام وزیر کشور به مناسبت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره)

سخنگوی وزارت خارجه حمله تروریستی به مسجد وزیر اکبرخان کابل را محکوم کرد

نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد: تحریم‌های آمریکا به مرز جنایت علیه بشریت رسیده‌ است

صالحی همزمان با سالگرد ارتحال امام راحل مطرح کرد: اندیشه توحیدی امام خمینی(ره) نفی دوگانه نگری‌ها بود

متن کامل سخنرانی رهبر انقلاب اسلامی ایران به مناسبت سی و یکمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) با ملت ایران

آیا دارید به سمت پیری میروید؟

ازسرگیری ادامه انتخابی جام جهانی در ماه اکتبر

پیام مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان به مناسبت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره) و قیام 15 خرداد

نظر دو مخاطب در پاسخ به یک تماس مردمی

به مناسبت رحلت معمار کبیر انقلاب

بیانیه دادستانی بهبهان در خصوص حادثه خائیز / جمع آوری کمک های مردمی غیر قانونی است و پیگیرد دارد

اندیکا خاکستر شد

کشف محموله 20 میلیارد ریالی لوازم خانگی قاچاق در بهبهان

وزیر آموزش و پرورش در نشست با گروه های جهادی مدرسه ساز؛ 12 درصد مدارس به نوسازی و 18 درصد مدارس کشور به مقاوم سازی نیاز دارند

📗📕 پیام وفاق دزفول بزرگ بمناسبت ارتحال ملکوتی حضرت امام خمینی(ره) و قیام خونین 15 خرداد

قتل دو نفر در یکی از باغ ویلاهای دزفول

می خواهند مرا به قتل برسانند

کرونایی بودن کسبه خراطان کذب است؛/ تره بارمان با این شایعه روی دستمان ماند

هفته نامه رامهرمز شماره 101

سارقان منازل شناسایی شدند