آخرین مطالب

27 شهریور روز ادب فارسی بر فارسی زبانان و دوستداران ادب فارسی مبارک باد

27 شهریور روز بزرگداشت ادب فارسی ​ با استاد حبیب شوکتی نیا فرهنگی - اجتماعی - مقالات فرهنگی - شعر وادبیات - علیرضا رشنو - صدای مردم

27 شهریور روز بزرگداشت ادب فارسی ​  با استاد حبیب شوکتی نیا

  بزرگنمایی:

 روزِ 27م شهریورماه را روزِ ادبِ فارسی برگزیده‌اند. گزینشی که بیشتر شائبه‌ی سیاسی داشته؛ تا ادبی. برای همین از همان آغازِ این برنامیدنِ سالنامه‌ئی، نابخواهانِ بسیاری در ناپذیری‌یِ چنین امری نگره‌های و نگرش‌های خود را گفته‌اند و نوشته‌اند.

و درست این‌ست که "شهریار" آن‌چنان شاعر برجسته‌ئی در ادب فارسی نیست، تا نماینده و نمایانگرِ جهانِ ادبِ این سرزمین بوده باشد. و درست‌تر اینکه در بینِ هم‌روزگارانش حتا از کمترین برجستگی برخوردارست. شعرش، شعری روئی و تُنُک‌ست از بابِ معنی و از بندِ لفظ نیز بسامدِ ادبی‌یِ چندانی ندارد. هیچ هنایشی بر دیگر سرایندگان نداشته و تنها لفاظی بوده که به شوقِ سرایش دست به قلم برده و بس. بدونِ رسالتی در شعر و گمانش. رسالتی بایسته که بر گردنِ هر قلم‌زنی سنگینی می‌کند و خودی می‌نمایاند.

بیش ازین نگویم و همین هم از باب آن بود تا بگویم اگر درین مناسبت سطری سیاه می‌کنم، نه از دریچه‌ی خوش‌آمدگوئی‌یِ چنین روزیست که پذیرشی در خود بر آن نمی‌بینم. بل به خاطرِ اهمیتِ ادب و ادبیات در نگاهِ کمترینی‌ست که منستم.

ادبِ پارسی، برجسته‌ترینِ عنصرِ فرهنگِ ایرانی‌ست. سده‌هاست که ایران و ایرانی را با ادبِ پارسی سنجیده و می‌سنجند. نامورترین فرهیختگانِ ایران در نگاهِ انیرانی، سرایندگانِ این کشورند. مولوی‌ها و سعدی‌ها... فردوسی‌ها و نظامی‌ها و... تا امروز که بامدادِ امیدِ فرهنگِ ایرانی، بی‌فروغِ نیمائی‌یِ شعر، در گمانِ کسی نمی‌گنجد.

شعر هستی‌یِ همیشه‌ی این سرزمین بوده و بی شعر، ایران کشورِ بی‌سرزمینی بیش نیست. چیستی و کیستی‌ی ایرانی با شعر و ادب همگام بوده و ایران، همنامِ ادیبان است.

با این‌همه، شعر چنان‌که آمد، زمانی شعرین خواهد بود که رسالتی با خود بردارد. نمودِ بیرونی‌ی جهانِ پیرامونش باشد و سخن چنان بازگوید که زمانه‌ی خود را بنمایاند. خوبی‌ها و زشتی‌ها، خوشی‌ها و دردها، بایدها و نبایدهای مردمش را در جانِ خود چنان بیارآید که منِ خواننده بخوانم و بدانم در زمانه‌ی شعر، چه روی داده که پدرانم، مادری‌ی سرزمینِ خویش را گردن نهاده و شیر از کامِ سلحشوری مکیده‌اند، یا نه... دریوزگانِ ناچیزی بودند که قدرت را سر خمانیده و بر درگاهِ نامردمی سجده کرده‌اند.

شعر، زبانِ حالِ مردمِ روزگارِ خود بایست بوَد. نه زبانِ سراینده‌ی لفاظی که واژه می‌فروشد به بهائی ناچیز، تا شکم در راهِ جانوری سیر کند و انسانیت را فراموشیده انگارد. شعر، دردِ زیستن با خود دارد و دردمندانه می‌زید و زندگی سر می‌دهد.

از همین رو فردوسی بزرگ‌ست؛ که بزرگی می‌آموزاند. نظامی، نظمِ فرهنگِ ایرانی‌ست؛ که زبان در داستان‌سرائی می‌پروراند و واژه می‌آفریند به زیبائی. سعدی، شگونِ ادبِ پارسی‌ست، که آشتی‌جویِ دورانِ نامردمی‌هاست و حافظ، نگهدارِ انسانیتِ شرقی‌ست، که ریو و ریا بر نمی‌تابد و کوسِ رسوائی‌ی نیرنگ بر منبرِ فریب به دستان می‌گیرد...

وینان بزرگانند که همه می‌دانند و می‌شناسند. اما کمتر دیده‌شدگان کزینان نه‌کمترند، یکی چون سیف فرغانی:

..... ظالمان، خونریز چون فصاد و زیشان خلق را

خونِ دل سر بر رگِ جان می‌زند چون نیشتر

هتکِ استارِ مسلمانان چنین تا کی کنند

ظالمانِ خانه‌سوز و کافرانِ پرده‌در؟

از جفایِ طالمان و گرم و سردِ روزگار

یک جهان مظلوم را لب‌خشک‌نانی دیده تر...

... عارفان بی‌جای و جامه، عالمان بی‌نان و آب

خانقه بی‌فرش و سقفِ مدرسه بی‌بام و در

قحط زان‌سان گشته مستولی، که بهرِ قوتِ خویش

کُشته خواهر را برادر، خورده مادر را پسر...

این‌چنین خوش، وما گَزاینده باز می‌گوید، دورانِ ستم‌پذیری‌ی مغولانه را برای امروزیان که انگار زبان‌حالِ خودشان‌ست.

 

و یا اوحدی مراغه‌ئی که "ستم بردن از ناجنسانِ زمان" خود را بازگو می‌کند و می‌آفریند:

مهل ای خواجه! کاین زبون‌گیران

شهر وارون کنند و ده ویران...

شهر وقتی که بی‌عسس باشد

چینِ ابرویِ شحنه بس باشد

تیغِ حاکم حصارِ شهر بود

دارویِ دردِ فتنه، قهر بود...

در همین راستا عمادالدین فقیه "طریقتنامه" می‌نویسد و با اشاره به فتنه‌جوئی سران سیاسی زمان خود آنان را "آدمی شکل" و "دیو سرشت" می‌بیند که بوئی از مروت و مردمی نبرده و مانند بلا بر این سرزمین فرود آمده‌اند.

و دیگرانی عبید زاکانی، ابن یمین، ناصر بخارائی، کمال‌الدین خجندی، خواجوی کرمانی، عماد فقیه، سلمان ساوجی:

جمعی از واماندگانِ موجِ طوفانِ بلا

قومی از سرگشتگانِ تیغِ ظلمِ روزگار

توده‌توده بی‌کفن اندام‌های نازنین

در میانِ خاگ و گِل افتاده همچون خار ِخوار

تاج بردند از سرِ منبر، چو دستار از خطیب

طاق برکندند از مسجد، چو قندیل از منار

می‌کند هر شب به‌جایِ بلبلان فریاد بوم

کالفرار ای عاقلان! زین وحشت‌آباد... الفرار!

و این مشت نمونه‌ی خروار از آن‌رو آمد تا خرده نگیرند ناخواندگان بر سرایندگانِ پارسی که گوئیا تنها در گیر و بندِ زلف و ابرویِ دلبران هماره اسیر بوده و شرابِ بی‌غمی نوشیده‌اند پیوسته؛ که ادبیاتِ فارسی سرشار از نمودِ و نمودنِ نامردمی‌ها و بی‌مرامی‌هاست؛ که ناخوانده مانده‌ و گویا عمدی بوده درین ناروائی.

به این بهانه برگردم به تیک‌نوشتِ سخن که روزِ ادبِ پارسی را نماینده‌ئی چنین می‌بایست. نه آن‌که در جشنِ تاج‌گذاری‌ی رضاشاه واژه بفروشد تا به میلادِ ولیعهد برسد و در جشنِ زناشوئی‌ی محمدرضاشاه قِرواژه بیاید و در سال‌هایِ پسین، بسیجیان را در استادیومِ ورزشی‌ی تبریز به جبهه فراخواند و ارسِ دیده روانه‌شان کند به دروغ و دغل.

خوشا کوتادمی که به عشق فرو روم و

به انسان سجده کنم.

درودتان بسیار

 

حبیب شوکتی‌نیا / نویسنده ، شاعر ، پژوهشگر وکارشناس ادبیات فارسی


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

رژیم صهیونیستی رسما سفارتش در امارات را افتتاح کرد

وارونه نمایی یک رویداد

باران پلاستیکی هم به بازار آمد

هیات رئیسه اصناف دزفول انتخاب شدند

محمدمهدی طباطبایی نژاد در بازدید از جشنواره فیلم کوتاه تهران: سینمای کوتاه سینمای آینده است/ موفقیت فیلم کوتاه از سطح باورها فراتر رفته است

معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح کرد: اختصاص تسهیلات کرونایی به مبلغ 1700 میلیارد تومان برای اهالی فرهنگ و هنر

معاون اول رییس جمهور در حاشیه بازدید از نمایشگاه صنعت نفت و گاز: بخش نفت و گاز تحریم‌ها و انحصار‌های خارجی را بی اثر کرد

معضل دکل های مخابراتی در مدارس و سوالاتی بی جواب

کشف 117 دستگاه ماینر قاچاق در شهرستان "دزفول"

اعلام نامزدهای مسابقه ملی سی و هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران

رییس سازمان سینمایی کشور: مهم‌ترین فیلمسازان ما از سینمای کوتاه معرفی شده‌اند

مجموعه مصاحبه های با موضوع گویش دزفولی - قسمت پنجم (پایان)

معاون بهره برداری شرکت فولاد هرمزگان: یکی از کم نظیرترین تعمیرات سالیانه احیا مستقیم را در فولاد هرمزگان انجام دادیم

مرزهای عراق به روی ایرانی‌ها باز شده است؟

از امروز تا سه شنبه انجام می شود پیش فروش 7 محصول ایران‌خودرو برای تحویل آبان‌ تا دی 1400

رئیس آموزش پرورش :اولویت کاری ما رسیدگی به مناطق محروم و روستایی شهرستان دزفول بوده است

آخرین و جدیدترین آمار کرونایی استان لرستان تا 5 بهمن 99

هافینگتن پست در گزارشی نوشت تلاش‌ها برای تخریب مسیر دیپلماسی بایدن در قبال ایران

از امروز تراکنش‌های بدون کد یا شناسه ملی پذیرش نمی‌شوند

وزیر بهداشت اعلام کرد ورود اولین بخش واکسن کرونا به کشور طی روزهای آتی / از عادی انگاری‌ها نگرانم

ورود اولین بخش واکسن کرونا به کشور طی روزهای آتی

رییسی: اجرای بخش عمده‌ سند تحول قضایی، نیازمند اصلاح قوانین است

چرا عنابستانی از خط ویژه می‌رفت؟

رییس بیمارستان طالقانی اهواز عنوان کرد آخرین وضعیت مصدومان حادثه مدرسه کانکسی در دزفول / سوختگی 3 دانش‌آموز و 3 معلم

سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری از تغییر کفایت سرمایه مورد نیاز برای تاسیس شرکت هواپیمایی از 100 میلیون دلار به 800 میلیارد تومان خبر داد.

معاون علمی و فناوری رییس جمهوری: زیست‌بوم نوآوری با نخستین شهر هوشمند کشور گسترده‌تر می‌شود

تغییر رییس بهزیستی دزفول

نگرانی‌ از افزایش کودک همسری اینبار به دلیل وام ازدواج 100 میلیونی

شورای نگهبان ورود نمی کند؟

ساعت مچی بایدن جنجالی شد

رئیس اتحادیه قنادان اهواز عنوان کرد اخراج پرسنل قنادی‌ها به دلیل مشکلات مالی / افزایش چند برابری مواد اولیه قنادی

مدیرکل هواشناسی خوزستان گفت: دی‌ماه امسال خشک‌ترین ماه دی در 10 سال گذشته بوده است.

خوزستان مجددا میزبان مسابقات بین‌المللی شطرنج می‌شود؟

مدیرکل ورزش و جوانان استان: ورزشکاران المپیکی و پارالمپیکی خوزستان به صورت ویژه حمایت می‌شوند

ادامه ممنوعیت پرواز به انگلستان و ژاپن و قرنطینه مسافران اروپایی

رحیمی جهان‌آبادی: از دولت فعلی برای مدیریت تنش بین خودمان و غرب حمایت کنیم

«حافظان امنیت» همچنان در کنار «حافظان سلامت» تا ریشه‌کن شدن کرونا

بازدید وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از بازار زرگری یزد

خطیب‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا: وساطت در مورد نفت‌کش کره‌ای را نمی‌پذیریم/ حاضریم درباره نگرانی‌های توهمی ریاض هم مذاکره کنیم

عارف: مهمترین دلیل ناکارآمدی دولت‌ها، ناکارآمدی مدیریت است

واکنش نمایندگان‌ به برخورد یک نماینده با مأمور راهور

سوت قطار شوشتر_مشهود به گوش می‌رسد

سوگل طهماسبی: استعدادهای ناب در دنیای فیلم کوتاه

آمریکا بازنگری در درج نام انصارالله یمن در فهرست "تروریسم" را آغاز کرد

هفته نامه رامهرمز شماره 132

دبیر سی و نهمین جشنواره جهانی فیلم فجر: آمار ساخت فیلم کوتاه در کشور حیرت انگیز است

تقدیر از افتخار آفرینان شهرستان دزفول در المپیاد علمی علوم زمین

لزوم مشارکت آموزش و پرورش در توسعه فضای گردشگری/ توجه ویژه به مسائل روانی دانش آموزان در ایام کرونایی

مجموعه مصاحبه های با موضوع گویش دزفولی - قسمت چهارم

سیلی یک نماینده مجلس به سرباز ملت بهمراه ویدیو