آخرین مطالب

سقاخانه های دزفول - قسمت اول

سقاخانه های دزفول - قسمت اول فرهنگی - اجتماعی - خوزستان - بخش ویژه صبح ملت نیوز - تاریخ

سقاخانه های دزفول - قسمت اول

  بزرگنمایی:

(( سقاخانه های دزفول ))



بنوش به یاد تشنگان دشت خونین کرب و بلا - قسمت اول

اگر چه متولدین دهه سوم (1330 شمسی) شهر دزفول آب شرب لوله کشی شده را دیده اند، اما به خوبی سقاخانه های ساده شهر را در خاطر خود یاد دارند که در گوشه کنار شهر، تشنه لبانی را سیراب می کرد .


با توجه به تعاریفی که از سقاخانه ها شده، شهر دزفول به جهت وفور و همجواری در کنار رودخانه دز، خیال و احتمال نبود موهبتی الهی چون آب به دور از تخیل و باور فردی بود، از طرفی سختی تشنگی برای افراد داخل شهر امری محال به نظر می رسید، زیرا وجود خط سیر کالیز آب جاری و خنکای قمش های سطح شهر که در طول مسیر شمال به جنوب، شهر را سیراب می کرد، قدری راه اندازی و ساخت و ساز سقاخانه ها به دور از تصور می نمود .  

حتی روشن کردن شمع در کنار سقاخانه معنی و مفهومی نداشت، چنین محل و مکان هایی برای نذر و نیاز چندان تعریف شده به چشم نمی خورد! مگر در ایام دهه و شام غریبان به احترام اباعبدالله الحسین علیه السلام و برکت نمک سفره اش که در هیأت چشیده اند، شب هنگام، چراغ روغن سوزی را درون تنور خاموش شده قرار می دادند، به نورانیت سر بریده شده امام حسین (ع) ( زیرا در نقلی از تاریخ عاشورا، اشاره ای به قراردادن سر سالار شهیدان درون تنور شده است ) و رفته رفته در دوران های بعد به فانوس نفتی و شمع مبدل کشت، صاحب تنور با ذکر سلام و صلوات و نوحه ای زمزمه کنان بر دل داغدیده بی بی فاطمه الزهرا (س) انابه ای چند می سرود و این چراغ تا به صبح سحر برفروخته برقرار خویش در ته تنور روشن بود . (سنتی که همچنان جاری است، اما سوسو کنان!!!)



از هفتاد، هشتاد سال به قبل عنوانی چنین شفاف به نام سقاخانه با ساخت و تعبیه کردن فرو رفتگی در دل دیوار و راه اندازی ابزار آلاتی مشبک و مزین به کاشی با طراحی اسلیمی و... نبود که به نام سقاخانه معنا و مفهومی به خود گیرد و یا در شهر دزفول به این سک یاد شده باشد .



اگر چه واژه "سقایی" ، سقایت کردن، آب دادن به شخص و یا افرادی گفته می شد که بر پشت خویش و یا چهارپایی مشک و یا چند مشک پر از آب را حمل و در سطح کوچه و محله ها به فروش (جهت رفع نیاز همشهریان برای امورات روزانه خانه) می رساند .



                   (ساختار سقاخانه های دزفول)
 

"سقای دور گرد"

مرحوم مشهدی محمدعلی ملا خورشیدی که در بازار خراط مغازه و بساط سیفی جات فروشی داشت نقل می کرد : در دوران کودکی، سیدی نابینا از سادات .... وضعیت مالی چندان خوشی نداشت.(انسانی صاحب نفس، با قدی بلند و سرخ و سفید) مشکی سه پایه دار متوسط ( متاسفانه نام اینگونه مشک های سه پایه چوبی را نمی دانم شاید "دول پایه دار" و یا... سابقا در راسه مشکدوزان در معرض فروش می گذاشتند ) را با نخ بر شانه خود آویزان داشت و در طول خراطان "کورمال، کورمال" (راه رفتن آهسته، آهسته در دل تاریکی) راه می رفت و آرام آرام می گفت : سبیل، سبیل ؛ به لب تشنه جدم اباعبدالله الحسین (ع) ، رهگذر آشنایی، غریب، دوست، و... می ایستاد، کاسه را از دست سید می گرفت و خود به شخصه مبادرت به برداشتن آب و رفع تشنگی خویش می نمود .


غالبا قصد فروش آب در کار نبود، بسیار مردم به قصد تبرک، نیتی، رفع حوائج خود و... آبی می نوشیدند، یا رد می شدند و یا پیلی سیاه" (واحد پول کم ارزش و بی مقدار در چرخه اقتصاد قدیم دزفول) در کف دست سید می گذاشت و می گفت "راجدی" (یعنی حق السادات) تا خدای ناکرده صدقه عنوان نشود.

غالبا هر سقاخانه ظرفی برای آب خوری داشت که شمایل پنجه ای دست بریده سقای دشت کربلا راتداعی می کرد و با زنجیر بر بدنه سقاخانه چفت و بست میشد


هنگام ریزش آب سید می گفت بنوش به یاد تشنگی جدم اباعبدالله، بنوش به یاد تشنگان دشت خونین کرب و بلا و سپس ادامه می داد نوش جان، گوارای وجودت "بوه" . (بوه ، پدر)



....ادامه دارد



خبرنگار : محمدباقر مقدم نیا




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

آتش سوزی یک هتل در کربلا/ زائران ایران خارج شده و آسیبی ندیدند

سازمان ملل خواستار نابودی تسلیحات اتمی اسراییل شد

اعتصاب یک روزه روزنامه نیویورک تایمز

کاریابی‌های غیردولتی 10 روزه مجوز می‌گیرند

آغاز پیش‌فروش 4 محصول سایپا ویژه متقاضیان عادی و مادران

عاملان درگیری دسته جمعی در دزفول دستگیر شدند

بازسازی "سربطاق ابولعلا" از بناهای تاریخی در دزفول آغاز شد

ثبت نام کنکور کارشناسی ارشد آغاز شد

رابطه پرداخت حقوق و بهره وری چیست؟

سهم نامتوازن زنان در (اتاق)

انتظارات نامحرمان از شهرداری دزفول

حساب بانکی افراد بی حجاب مسدود می شود

جاماندگان سهام عدالت می توانند سود خود را دریافت کنند

پیش بینی نرخ تورم تا پایان سال 1401/کارشناسان چشم انداز اقتصاد ایران را چگونه می بینند؟

تکمیل بیمارستان «یا زهرا» دزفول نیازمند سه هزار و پانصد میلیارد ریال اعتبار است

پزشکیان: برای حل مشکلات باید اول انگ چسباندن‌ها را برطرف کنیم

وزیر بهداشت از مجلس کارت زرد گرفت

«عدالت مالیاتی» در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

هشدار سازمان غذا و دارو درباره داروهای "تلگرامی"و "اینستاگرامی"

نرخ بیکاری در دزفول 15.2 درصد است

رستوران و جواهر فروشی علی دایی پلمب شد.

پل ثبت ملی که فقط چهار پایه از آن باقی مانده!

اهدای عضو پس از مرگ کامل برای اولین بار در ایران و خاورمیانه

تقلبی بزرگ در بازار موبایل/قیمت نجومی موبایل به بهانه کاهش واردات

تداوم بارش برف و باران در شمال و جنوب کشور/ هشدار وقوع سیل برای 6 استان

دوپینگ پاییزی در بازار مسکن

یادداشت خواندنی ماتیوس در مورد تیم ملی آلمان

نارضایتی شهروندان صالح شهر از کنده کاری برخی معابر توسط اداره آبفا

معرفی کتاب « مسأله مدرسه»

اجرای طرح گردشگری آبی در دهکده گردشگری والفجر اندیمشک

سرمایه گذاری آسان تر در بازار طلا

مغز ما چه میزان اکسیژن مصرف می‌کند؟

قیمت خودرو امروز 13 آذر 1401/عاملی برای کاهش قیمت خودرو وجود ندارد!

«ملا نصرالدین» ثبت یونسکو اهل کجاست؟

خانه تاریخی گلچین دزفول احیا شد

مصاحبه اختصاصی با خانم دکتر ملیکا ملک آرا با موضوع اهمیت بیمه صادراتی برای فعالین اقتصادی

یک آمار رسمی از فیلم‌های متقاضی جشنواره بین المللی فجر

اقدام به‌ خودکشی یک دانشجوی دانشگاه تهران

اندازه‌گیری سطح گلوکز روده با کمک یک حسگر بلعیدنی

دو مرکز خدمات جامع سلامت در سردشت و شهیون دزفول در حال ساخت است

سقوط ایران در رنکینگ فیفا

گام هم دستوری می شود؟

معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست خبر داد زایمان غیرمنتظره یک یوز در فصل پاییز

آغاز عملیات احداث نیروگاه اتمی «کارون» در دارخوین

تاکید امیرعبداللهیان بر نقش بورل در دور نگه داشتن اروپا از هیجانات غیرسازنده

مینو محرز: متوسط سن ابتلا به ایدز در کشور به 25 سال رسیده است

بازدید هیت ریسه نظام مهندسی استان خوزستان از موزه مردم شناسی کرناسیون دزفول

عباس عبدی، تحلیلگر مسائل سیاسی اجتماعی: نباید صدای مردم را به بخش خاصی از مردم تقلیل داد

موضع وزیر کار درباره قراردادهای سفید امضا

رئیسی: حضور بیگانگان در منطقه امنیت‌ساز نیست/‌السودانی: ملزم به پرداخت مطالبات ایران هستیم