آخرین مطالب

یادداشت مهری کیانوش راد بر کتاب در مسیر پیامبری

مولانا و مسیر پیامبری فرهنگی - اجتماعی - خوزستان - تاریخ

مولانا و مسیر پیامبری

  بزرگنمایی:

یادداشت/ 

✍️مهری کیانوش راد 

*جزو یک رو نیست پیوسته به کل / 
ور نه خود باطل بدی بعث رسل .

برای بسیاری از مردم از گذشته ها ی دور تا کنون دشوار است ، که بپذیرند ، به یک انسان عادی از جانب خدایی نادیده و برای هدایت انسان  ، دستوراتی صادر بشود.
شما چه فکر می کنید، آیا در طول تاریخ :
خدا از طریق وحی ، انتخابگر پیامبران بوده است ؟
یا خدا و پیامبری ساخته ی ذهن و نیاز انسان است؟ 

نویسنده  ی کتاب مسیر پیامبری مدعی است ، که خدا ساخته ذهن انسان است و از جانب خدا هیچ دستوری برای بشر نیامده است و راه پیامبری بر همه گشاده است ، یعنی هرکس می تواند ادعای پیغمبری کند.

باید اعتراف کنم ، آغازگر بحث جدلی نیستم ، زیرا نویسنده حرف تازه ای را مطرح نکرده  است ، این نگرش ، سابقه ای دیرینه و تاریخی دارد . 
در کنار هر پیامبری ، کسانی بوده اند ؛ که به دلایلی مشابه ، وحی به پیامبران را انکار و پیامبران  را کسانی می دانسته اند ، که گاه با طرح  سخنان خود و یا با کسب علم از دیگران ، خود را صاحب وحی معرفی کرده اند .
 قرآن وظیفه ی پاسخگویی را در 
 طول تاریخ طولانی که از پیامبری آخرین پیامبر گذشته است ، به عهده گرفته است .
در طول تاریخ ، کسانی نیز پاسخگو بوده اند.
اما پرسشی ذهن مرا درگیر خود کرد ، باید پاسخی پیدا می کردم ؛
اگر هرکس می تواند مسیر پیامبری را طی و پیامبر باشد ، 
دنیا چه آشفته بازاری خواهد بود؟و پرسش مهم تر از آن این بود ؛ که کسانی که بزرگانی آنان را در حد پیامبری می دانستند ؛ چرا هیچ گاه چنین ادعایی نکردند ؟ 
  با خود اندیشه کردم ، بین انسان هایی که می شناسم، به چه کسی می توان استناد کرد ، که شایستگی ادعا کردن پیامبری را داشته باشد ؟
کسی بود ، که معرفت شناسی و انسان گرایی او جهان را خیره کرده است  و حجم عظیم  سروده های او اعجاب انگیز است . آن فرد ، کسی جز ، مولانا جلال الدین نمی توانست باشد.
در شرح مثنوی که به وسیله و قلم عابدین پاشا و منسوب به عبدالرحمان جامی ، برای نخستین بار در سال 1886 م ، 1286 ق به چاپ رسید، از زبان عبدالرحمان جامی در قرن نهم ، ملقب به خاتم الشعرا ، ادیب ، موسیقیدان و صوفی نامدار ایرانی و خلیفه ی طریقت نقشبندیه ،  در باره مولانا نقل می کند ، که : 

«آن فریدون جهان معنوی / 
بس بود برهان ذاتش مثنوی .
من چه گویم وصف آن عالی جناب/ 
نیست پیغمبر ولی دارد کتاب.»

دو قرن بعد ،  در قرن یازدهم ، فقیه ، محدث ، حکیم ، ریاضی دان ، معمار  و دارای بالاترین مقام منصب رسمی صفویه ، شیخ الاسلام شیخ بهایی ، با استفاده از ابیات عبدالرحمان جامی گفت: 

«من نمی گویم که آن عالی جناب / 
بود پیغمبر ، ولی دارد کتاب 
مثنوی او چون قرآن مدل / 
هادی بعضی و بعضی را مضل .»

پرسش من این بود :
چرا مولانا، ادعای پیامبری نکرد ؟ 
چرا مولانا چون بندگان ، تسلیم وحی محمد مصطفی بود ؟ 
مولانا چه دیدگاهی در باره مسیر پیامبری داشت؟ 

به دنبال این پرسش ها ، پاسخ هایی چهره نشان داد .

مولانا در مثنوی ، دفتر اول بیتی دارد ، که نشانگر اعتقاد او از «مسیر پیامبری»  است .

*جزو  یک  رو  نیست پیوسته به کل /
ور  نه  خود باطل بدی بعث رسل .

در این بیت  از یک طرف نظریه ی وحدت وجود را به نقادی می کشاند ، از سویی دیگر بعثت انبیا را از جانب خدا می داند و لاجرم وحی نیز از همان سوی جاری می شود که انتخاب پیامبری صورت گرفته است .
در توصیف وحی در فیه مافیه معتقد است : چون پیامبر مست شدی و بی خودْ سخن گفتی ، گفتی: قال الله.

آخر از روی صورت ، زبان او 
می گفت ، اما او در میان نبود .
گوینده در حقیقت حق بود ...
حق از صوت و حرف منزه است.
سخن او بیرون حرف و صوت است ؛ اما سخن خود را از هر حرفی و صوتی و از هر زبانی که خواهد روان کند ...

در کاروانسرا ها بر سر حوض ، مرد سنگین یا مرغ سنگین نهند ، از دهان ایشان آب می آید و در حوض می ریزد ، همه ی عاقلان دانند که آب از دهان مرغ سنگین نمی آید ، از جای دگر می آید .»
مولانا وحی را مانند آبی می داند که از  دهان پیامبر جاری  می شود .
از نظر مولانا همان طور که عاقلان می دانند ، زایش آب از مجسمه ی مرد سنگی یا مرغ سنگی نیست ، می دانند برخی سخنان پیامبران که نام وحی به آن سخنان اطلاق می شود ، با سخن عادی پیامبر  متفاوت و گوینده ی آن سخنان ، خالق است نه بنده .
به دلیل همین بینش است ؛ که مولانا با وجود همه دانایی و معرفت خویش ، ادعای پیامبری نمی کند و باور می کند ، که : 

*مطلق آن آواز خود از شه بود / 
گرچه از حلقوم عبدالله بود.

در نگاه و دل مولانا پیام آور وحی جایگاهی بس رفیع دارد ، به گونه ای که هیچ کس با او برابری نمی کند ، زیرا سخن از دوست دارد و رنگ و بوی او را به خود گرفته است .

در مثنوی دلیل پیامبری پیامبران را ذکر می کند ؛ که : 

*چون خدا اندر  نیاید در عیان / نایب حق اند این پیغمبران .
*نه غلط گفتم که نایب یا منوب/
گر،دو،پنداری، قبیح آید نه خوب.

 در فیه مافیه پیامبر را این گونه توصیف می کند : 
«پیغمبر عظیم متواضع بود ؛ زیرا که همه ی میوه های عالم ، اول و آخر بر او جمع بود ، لاجرم از همه متواضع تر بود...»
و در سروده های خود ، نهایت تعظیم را می کند ، که برگزیده ی خداست :

*ای رسول ما تو جادو نیستی /صادق و هم خرقه ی موسیستی.
*هست قرآن مر تو را همچون عصا / 
کفرها را در کشد چون اژدها .
*نام احمد چون حصاری شد حصین / 
تا چه باشد ذات آن روح الامین .
*گر نبودی کوشش احمد تو هم / می پرستیدی چو اجدادت صنم .

با توجه به دیدگاه مولانا باید گفت : 
مولانا میسر پیامبری را یک سویه می داند ، از سوی خدا به سوی گزیده ی بندگانش.

از نظر مولانا :
نه خدا مخلوق ذهن پیامبر است و  نه هر کسی می تواند ردای پیامبری را بر تن کند .
به دلیل همین باور است که پیامبر و البته همه ی پیامبران ، در دل و جان مولانا ، جایگاهی بس رفیع دارند .
نام احمد ، نام جمله انبیاست 

چون که صد آمد ، نود هم پیش ماست ./ انتهای پیام

# بهمن 1400


نظرات شما

admin-magz

گوهری

آفرین بر قلم نقادتان که جراحی می کند لایه لایه بررسی میکند ، مرهم می نهد و بهبود یافته و سلامت تحویل میدهد . باشد تا خانم وسمقی در کتابش تدبری دوباره داشته باشد .

۱۴۰۰/۱۱/۱۰

admin-magz

نوشین نجفیان

سلام مثل همیشه عالی و کامل. قانع کننده و محکم.

۱۴۰۰/۱۱/۱۰

admin-magz

آذین

سلام و عرض ادب هر بار که میخونم مطالب جدیدتری در ذهنم باز میشه برای تحقیق بیشتر، حقیقتا شما نویسنده و منتقد برجسته و توانمندی هستین که خدا رو برای وجودتون باید هزاران بار شکر کرد، الهی شکر برای داشتنتون❤🙏

۱۴۰۰/۱۱/۱۰

admin-magz

نوشین نجفیان

مثل همیشه عالی بود. * بسیار محکم و قانع کننده *

۱۴۰۰/۱۱/۱۰

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

درمانی تازه برای سرطان سینه

فرماندار دشت آزادگان: خروج انفرادی و کاروانی زائران عتبات از مرز چذابه ممنوع است

اختیارات ادارات کل به دستگاه‌های شهرستانی واگذار می‌شود؟

حمله سایبری ناکام به شرکت فولاد خوزستان/ خط تولید فعال است

اعزام به حج با لاتاری!

معاون اجتماعی قوه قضاییه خبر داد ثبت 850 هزار پرونده "سرقت" در یک سال/ 300 هزار نفر دستگیر شدند

امیرعبداللهیان: از بازگشایی سفارتخانه‌های ایران و عربستان در پایتخت دو کشور حمایت می‌کنیم

هشدار رئیس شورای شهر دزفول در مورد ریزش دیواره ساحل غربی رودخانه دز

رویای نتانیاهو برای تصدی نخست وزیری نقش بر آب شد

مصوبه قبلی سهام عدالت منتفی شد

وزیر راه و شهرسازی خبر داد ثبت‌نام مجدد نهضت ملی مسکن از 15 تیرماه

در کنفرانس مطبوعاتی مشترک رئیسی و الکاظمی بیان شد تسهیل سفر زائران ایرانی به عراق

توقیف موتور قهرمان موتورسواری کشور

اعتراض به «حراج ملی»: خروج این آثار از کشور جرم است

انتشار لیست ساختمان های ناایمن مصلحت نیست

آغاز طرح ضربتی بررسی ایمنی مراکز مهم شهری دزفول

در ستایش اخلاق آب!

یادادشت عادل سعیدی ،خانه ملت، جای قوم گرایی و سمت گرایی نیست

فرماندار اهوازخبر داد اسکان ساکنان ساختمان عدالت اهواز در یک مدرسه

غوغای مزاحمت تلفنی در اورژانس تهران؛ در یک هفته 5 هزار تماس مزاحم!

به هوای یارانه حسابتان خالی نشود!

قطر میزبان احتمالی مذاکرات احیای برجام

مخالفت وزارت گردشگری با فروش بلیت هواپیما به دلار: پیگیریم

از پیگری تا نتیجه یک مطالبه

بورل : بن بست مذاکرات وین را حل کردیم

اخطاریه مدیریت بحران خوزستان نسبت به وقوع گرد و خاک

آغاز پیش فروش نمایش «کروات زیبا»به کارگردانی "زهرا کتیرایی"در تماشاخانه هیلاج

رسانه ملی نسبت به شیوع مجدد بیماری کرونا هشدار دهد

یونان: به سخت‌ترین شکل به ترکیه پاسخ می‌دهیم

جوانی از دهستان مرغا فاتح مسابقات کشوری شد

تمرکز ثروت کشور در تهران؛ توزیع نامناسب ثروت، چالش مهاجرت منابع مالی و انسانی

برترین های سبک ووینام استان خوزستان انتخاب شدند

تاکید معاون سیاسی و اجتماعی فرماندار اهواز بر توزیع عادلانه تجهیزات ورزشی

دانشجوی 83 ساله دزفولی و تشویق افراد به تحصیل

معرفی دوره های مهندس دریانی

رییس پلیس پیشگیری فراجا به ایسنا خبر داد ورود پلیس به امنیت ساختمان‌ها/ شرط جدید برای صدور پایان کار

دادستان کل کشور بخشنامه حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و کالای ایرانی را ابلاغ کرد

بررسی وضعیت نانوایان شهرستان دزفول

درخواست 15 سازمان آمریکایی از بایدن برای حفظ برجام

به روز رسانی می‌شود زلزله‌ 5/6 ریشتری در بندر چارک هرمزگان/تیم‌های ارزیاب اعزام شدند

فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی استان تهران خبرداد کشف بیش از 24 تن چوب تاغ در شهریار

بهادری جهرمی: اجرای طرح اصلاح اقتصادی، بخشی از تورم را کاهش می‌دهد

بررسی چگونگی و چرایی جلب توجه خیرین به حوزه ترویج کتابخوانی در کتاب بان رادیو فرهنگ

بررسی ابیاتی از شاهنامه به روایت دکترابراهیمی دینانی در «شب های فرهنگ»

رسانه چینی : ظهور کانال لجستیک بین المللی جدید در دریای خزر

تغییرات حداقلی در بازار سکه و طلا

نصب 211 مه‌پاش و احداث 107 استخر آب برای گاومیش‌های کرخه

بقعه ی شیخ اسماعیل قصری در دزفول منتظر قدوم علاقمندان به حافظ و مولوی

کوهنوردان ایرانی به قله آرارات در کشور ترکیه صعود کردند

اخذ مجوز دو رشته کارشناسی ارشد جدید برای موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی خوزستان