آخرین مطالب

اولین خبرنگار تمام عیار ایرانی

اولین خبرنگار تمام عیار ایرانی فرهنگی - اجتماعی - شعر وادبیات

اولین خبرنگار تمام عیار ایرانی

  بزرگنمایی:

بیهقی همیشه مترصد اخبار تازه است. وقتی به او خبر می‌رسد که در شهر آشوبی به پا شده است، دفترش را برمی‌دارد و چونان خبرنگاری به سرعت خود را به صحنه می‌رساند تا چیزی را از دست ندهد.»

نگاه مقاله پژوهشی «بیهقی، اولین خبرنگار تمام‌عیار ایرانی» (که توسط اصغر بیرانوند، دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زنجان و جمیله اخیانی، استادیار دانشگاه زنجان نوشته و در سال 95 در هفدهمین نشست فرهنگی ادبی «متن‌خوانی و متن‌پژوهی تاریخ بیهقی» ارائه شده) از آن‌چه تا کنون درباره این اثر ادبی گفته شده، متفاوت است. در این پژوهش به «تاریخ بیهقی» از پنجره خبرنویسی و به بیهقی به عنوان یک خبرنگار نگاه شده است. 

در ابتدای این نوشتار پژوهشی می‌خوانیم: «چنان‌که ملاحظه می‌شود، همه این بزرگان به درستی بیهقی را به عنوان یک تاریخ‌نگار، پژوهشگر و حقیقت‌یاب ستوده، تلاش او را فراتر از یک تاریخ‌نگار معمولی ارزیابی کرده‌اند؛ تلاش و تکاپویی که موجب شده تاریخش «به لونی دیگر» درآید؛ اما آن‌چه مورد نظر نگارندگان است و گمان می‌کنند تا به حال به این جنبه کار بیهقی پرداخته نشده، توجه به «خبرنگاری» بیهقی است. بیهقی در عین حال یک خبرنگار هم هست. آن‌چه او در کار ضبط و پخش خبر انجام داده، با مدرن‌ترین اصول خبرنگاری دنیای امروز مطابقت دارد. این نوشته به بیهقی به‌عنوان اولین خبرنگار ایرانی توجه کرده و کتاب او را از زاویه کار خبرنگاری کاویده است.» 

در ادامه این مقاله ذیل عنوان «خبر چیست و خبرنگار کیست؟» به تعاریف مربوطه پرداخته شده و براساس آن گفته می‌شود: «اگر کتاب بیهقی را بر مبنای این تعاریف از «خبر» و شرایط بررسی کنیم، ملاحظه می‌کنیم که اخباری که بیهقی نقل کرده است، می‌تواند با تعاریف امروزی «خبر» نیز تطبیق کند؛ چنان‌که بنا بر تعریف اسپنسر، خبر شامل اعمال و اندیشه‌هایی است که در طول تاریخ برای عده کثیری از خوانندگان جالب بوده و به تعبیر چارنلی گزارش مناسب، خلاصه و دقیق رویدادها و در عین حال، انتشار منظم جریان وقایع در دوره‌ای خاص از تاریخ ایران بوده است و به سوالات ذهنی مخاطبان به خوبی پاسخ داده است.»

همچنین ضمن بررسی این‌که «خبرنگار کیست»، درباره بیهقی آورده شده: «چیزی که موجب شهرت و گیرایی این اثر شده، تنها ثبت وقایع و سرگذشت سلطنت و ذکر تاریخ پادشاهی نیست؛ بلکه تلاش‌ها، تکاپوها و مرارت‌های بیهقی برای کسب خبر و کشف حقیقت است؛ تلاش‌هایی که منجر به بروز ویژگی‌هایی در او شده که با شرایط ارائه‌شده برای یک خبرنگار حرفه‌ای از سوی مدرن‌ترین و حرفه‌ای‌ترین خبرگزاری‌های امروزی مطابقت دارد...»

این پژوهش در ادامه 10 ویژگی یک خبرنگار را که از سوی خبرگزاری رویترز لازم دانسته شده است به بهترین شکل در بیهقی قابل مشاهده دانسته و آورده است: «او نیز همه این شرایط را در خود جمع کرده و مانند خبرنگاری حرفه‌ای چنان گزارش جامعی از دربار غزنویان و رویدادهای مربوط به آن ارائه داده است که سال‌هاست گزارش او موثق‌ترین منبع برای آگاهی از روزگار وی بوده است.» 

بخش دیگری از این مقاله به حضور بیهقی در صحنه و به استقبال خطر رفتن اشاره دارد که چنین است: «بیهقی تا حد امکان در صحنه‌های مختلف رویدادهای روزگار خویش، حضور می‌یافته تا همه چیز را از نزدیک ببیند و بتواند وقایع را با جزئیات گزارش کند. او هم در مراسم رسمی حکومتی حاضر بوده؛ مراسمی مانند خلعت پوشیدن وزیران؛ استقبال از رسول خلیفه و یا مراسم اعدام حسنک و هم با سلطان همراهی کرده و در سفرهای امیر مسعود حضور داشته و به همین دلیل توانسته راه‌ها را هم توصیف کند: «و امیر از ساری برفت تا به آمل رود و این راه‌ها که آمدیم و دیگر که رفتیم سخت تنگ بود» و هم وضعیت آب و هوایی و سختی‌هایی که در راه متحمل می‌شده‌اند...

او حتی در میدان جنگ هم حضور داشته و وقایع جنگی را گزارش کرده است: «و من جنگ مصاف این روز دیدم در عمر خویش، گمان می‌بردم که روز به چاشتگاه نرسیده باشد که خصمان را برچیده باشند لشکر ما...»

علاوه‌بر این‌ها او همیشه مترصد اخبار تازه است. وقتی به او خبر می‌رسد که در شهر آشوبی به پا شده است، دفترش را برمی‌دارد و چونان خبرنگاری به‌سرعت خود را به صحنه می‌رساند تا چیزی را از دست ندهد: «و من بر اثر استادم برفتم تا خانه خواجه بزرگ زحمتی دیدم و چندان مردم نظاره که آن را اندازه نبود. یکی مرد را گفتم که حال چیست؟ گفت: بوبکر حصیری را و پسرش را خلیفه با جبه و موزه به خانه خواجه آورد...»»

در جای دیگری از این پژوهش به اشاره به این‌که بیهقی به‌دلیل کار در دیوان رسایل با تمام مقامات حکومتی به نوعی ارتباط داشته و از همین ارتباط برای کسب خبر از جلسات خصوصی بهره برده، گفته شده که «مهم‌ترین منبع خبری بیهقی از جلسات محرمانه، بونصر مشکان است که رئیس دیوان رسالت بوده است». 

در پایان این نوشتار پژوهشی می‌خوانیم: «تاریخ بیهقی از مهم‌ترین متون نثر ماست که قرن‌هاست اهمیت خود را به لحاظ ادبی و تاریخی حفظ کرده است. یکی از جنبه‌های اهمیت بیهقی در این کتاب «خبرنگاری» اوست که تا به حال به آن توجه نشده است.» 

یکم آبان‌ماه در تقویم به نام روز بزرگداشت ابوالفضل بیهقی به ثبت رسیده است.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

این عادات ضریب هوشی را پایین می‌آورد؛ از فرو رفتن در فکر تا گلایه کردن بدون فایده

به مناسبت بازگشایی مجتمع فرهنگی سینمایی دزفول

خوزستان من به قلم مهری کیانوش راد

رادیوخبری صبح ملت ویژه استان خوزستان منتشر شد

فیلم داستانی*خیانت یا خجالت*در مرحله پایانی فیلمبرداری قرار گرفت.

خروج همه شهرهای ایران از وضعیت قرمز کرونا

مازوت سازی ممنوع شد

اجباری شدن نسخه نویسی الکترونیکی از اول دی ماه

برنامه معاونت علمی برای جذب نخبگان بین اللملی

اقدامات "هشدار" چین در تضاد با لفاظی های صلح آمیز است

رادیوشوش منتشرشد

اجرای طرح ترافیک چه تاثیری بر مرگ‌ومیر کرونا دارد؟

ماجرای عروسک‌های عجیب تلویزیون چیست؟

باران، مایه پاکی یا تشدیدکننده آلودگی هوا؟

افزایش 6 برابری صدور ویزا برای رونق صنعت گردشگری ایران

رادیوخبری صبح ملت ویژه شهرستان دزفول منتشرشد

مدیر عالی حرم مطهر رضوی: شرایط زیارت در روضه منوره و اماکن متبرکه حرم رضوی تسهیل می‌شود

مراسم گرامیداشت هفته بسیج در شهرستان دزفول برگزارشد

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی: زیر ساخت‌های گردشگری دریایی باید فراهم شود

خانه قهرمان ملی، پاتوقی برای معتادان

ساخت پلاستیک زیستی از پوست گوجه فرنگی

باغچه‌بان؛ آموزگار گل‌های خاموش ایران زمین

وانگ یی: نشست به اصطلاح "دموکراسی" آمریکا مایه تفرقه است

ژنرال اماراتی متهم به شکنجه، رئیس اینترپل شد

کشف محموله 30 میلیارد ریالی لوازم خانگی قاچاق در "شوش"

نشست مسؤلین شهرستان دزفول با مردم در مصلی امام علی (ع)

داستانک

شروط برقراری «حقوق» برای والدین بیمه شده متوفی

4 آذر 65

تحریم های داخلی مهمترین گره زنجیره تولید ثروت است/مشکل بورس را نمی توان دستوری حل کرد

واکنش ظریف به حکم یک دادگاه بین المللی علیه بحرین به نفع ایران

وزیر کشور: مشکل کم‌آبی و بیکاری چهارمحال و بختیاری با اتحاد مسئولان حل خواهد شد

«روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان» افزایش 86 درصدی معاینات همسرآزاری روانی/"دَمِ تازه" فرهنگ مردسالارانه در پاندمی کووید 19

استقبال ایران از شروع فعالیت دبیرکل جدید سازمان همکاری اسلامی

پایان عصر مرکل: دولت ائتلافی "چراغ راهنمایی" در آلمان سر کار می‌آید

معرفی کتاب " داستان کوتاه در ایران " اثر فاخر دکتر حسین پاینده

گروسی: مذاکراتم با ایران درباره مسائل باقی‌مانده پادمانی بی‌نتیجه ماند

خبرنگار حق دارد اطلاعات کتمان‌شده را فاش کند

دلار 29 هزار تومان شد

بافت تاریخی دزفول و آسیب های هویتی

بایدن دست به دامن رئیس جمهور چین شد

هیات ایرانی برای گفتگو با مقامات طالبان به هرات سفر می‌کند

آخرین تلاش پدر ومادر برای نجات 《آرمان 》+ عکس

روایت یک نماینده از حقوق های نجومی : افرادی داریم که بالای 200 میلیون دریافتی دارند

تجمع مردم شهرکرد در اعتراض به کمبود و سوء مدیریت آب

احتمال حمله سایبری به سیستم اطلاعاتی سد های کشور

احتمال حمله سایبری به سیستم اطلاعاتی سد های کشور

معاون امور سرمایه‌گذاری معاونت توسعه روستایی ریاست جمهوری اعلام نمود: آمار میزان بهره‌مندی روستاهای کشور از زیرساختهای اولیه را بیان نمود

مخالفت کانون وکلا با استارت آپ‌های حقوقی

تدریس با زبان اقوام مختلف ایرانی به کتاب های درسی راه پیدا می کند؟