آخرین مطالب

ارزش نقد و نقادی در تفسیر سخن مولانا در فیه ما فیه

ارزش نقد و نقادی در تفسیر سخن مولانا در فیه ما فیه فرهنگی - اجتماعی - خوزستان - بخش ویژه صبح ملت نیوز - مقالات فرهنگی - گفتگوی ویژه - شعر وادبیات - هنر و رویدادها - ویژه خبرنگاران واصحاب رسانه - صدای مردم

ارزش نقد و نقادی  در تفسیر سخن مولانا در فیه ما فیه

  بزرگنمایی:

ارزش نقد و نقادی

در تفسیر سخن مولانا در فیه ما فیه

نویسنده: مهری کیانوش راد

گفت : چه تفاوتی بین نقل و نقد وجود دارد، که مولانا خود را اهل نقد می داند و دیگران را اهل نقل؟

گفتم : انسان چون  به کمال برسد ، بر نقد توانا می شود .

در نقد باید صاحب بصیرت بود و اهل تدبر و تفکر.

مبتدی وادی کمال چون به فهم سخنی که خوش آیند اوست ، نرسد ، در حد اوست که آن سخن را از گوینده ی آن سخن نقل کند و امانت دار کلام گوینده باشد .

جان مبتدی شهامت نقد کردن ندارد ، چون به شناخت نرسیده است .

اهل نقد باید در برابر اهل شناخت پاسخگو باشند.

اهل نقد کسانی هستند ، که چون  به فهم سخنی رسیدند ، حقیقت آن سخن بی هیچ پیرایه ای نزد او حاضر می شود ، حسن و قبح آن را درمی یابد ، چون  صرافی زیرک سره را از ناسره تشخیص می دهد.

سخن صراف نقد است و سخن دیگران نقل است.

تا وقتی نقل می کنی پای در قدم دیگران می گذاری ، چون  توانایی

نقد کردن پیدا کردی ، با قدم خویش راه را طی خواهی کرد .

جان اهل نقد از یقینی روشن است که روشنگر راه اوست .

اهل نقد دلیل راه دیگرانند .

از نقل تا نقد راهی دراز و دشوار در پیش است ، اگر بتوانی مسافر این راه باشی .

گفت :

آیا مولانا به عقل اعتقاد دارد؟

آیا مولانا چون عرفای دیگر، عشق را برتر از  عقل و مغلوب عشق می بیند ؟

اگر چنین است ، بدون عقل آیا نقادی ممکن است ؟

گفتم :

عقل یگانه گوهر هستی است و عارف بالغ به این امر معترف است .

اگر عشق بهایی دارد ، عشقی است که از صافی عقل گذشته است ، آیا نخوانده ای که مولانا می گوید:

عشق هایی کز پی رنگی بود /

عشق نبود عاقبت ننگی بود

اگر هر عشقی رساننده ی انسان به مقصد باشد ، نباید برخی عشق ها ننگ خوانده شود.

باید پرسید : تنها معیار تشخیص در آدمی چیست ؟

گفت : جز عقل هیچ محکی  برای تشخیص درست و غلط در اختیار انسان نیست .

گفتم چنین  است ، مولانا نیز از این نیروی انسانی بیخبر نیست ، بنا بر این چگونه عقل را انکار کند ؟

از نظر مولانا شمس برتر است ، زیرا نقاد بسیار کسان است که در نظر دیگران بزرگ می نمایند ، اما زمانی که به محک نقادی شمس سنجیده می شوند ، بسیاری از ضعف ها ، آشکار می شود ، در حالی که از نظر مردم عامی پنهان می مانند، چون از عقل نقادی بی بهره هستند.

گفت :

آیا تفاوتی در انواع عقل وجود دارد؟

گفتم :

چنین است ، عقل غالب اکثر آدمیان ، عقل جزیی و مصلحت طلب است که دیوار به دیوار هوای نفس  و به رفع نیازهای انسان می پردازد.

عقل جزوی با عشق واقعی آشنا نیست ، و چه بسا هوس را عشق بداند ، اشاره ی مولانا به عشقی که ننگ آور است ، این گونه عشق است .

عقل جزوی عشق را منکر بود /

گر  چه بنماید که صاحب سر بود

اما عقل منزه یا عقل کلی انسان ،با عشق آشنا و وسیله انتخاب بهترین معشوق و عاشق شدن انسان است .

در دفتر چهارم مثنوی می فرماید:

کل عالم صورت عقل کل است/

کوست بابای هر انک اهل قل است.

چون کسی با عقل کل کفران وزد / صورت کل پیش او هم سگ شود.

من که صلحم دایما با این پدر/

این جهان چون جنت استم در نظر.

از نظر مولانا کسی که با عقل ناب زندگی می کند ، نمی تواند با جهان در جنگ باشد ، چون ارزش همه ی پدیده های هستی را می داند.

گفت :

آیا شمس تبریزی نقاد بود ؟

گفتم :

شمس از همان جوانی تا زمان بودنش ، نقادی چیره دست بود .

گفت :

از نقادی شمس تبریزی بیشتر بگو ، که تشنه ی شنیدن هستم .

گفتم :

شمس خود را اهل متابعت از محمد (ص) می داند و انگشت اتهام بر کسانی می گذارد ؛ که هر چند خوشه چین درخت باور اسلام هستند ؛ اما متابعت خود را انکار می کنند.

یکی از این بزرگان محی الدین عربی است که شمس از او به این گونه  یاد می کند ، که :

«شگرف مردی بود ، شیخ محمد ؛ اما در متابعت  نبود .»

ش 29، خط سوم

در باره ی حلاج می گوید:

اگر از حقیقت حق ، خبر داشتی ، اناالحق نگفتی .

ش 33 ، خط سوم

در باره ی فخررازی می گوید:

فخر رازی چه زهره داشت که گفت:

محمد تازی چنین  می گوید و محمد رازی چنین می کوید.

ش37 ، خط سوم

و اینها همه بزرگان دوران شمس تبریزی بودند که از نیشتر نقد او در امان نماندند.

مولانا شمس را نقاد یافت ، یعنی کسی که به زبان عقل خود سخن می گوید و پا در قدم تقلید غیر نمی گذارد ، پس مولانا سر در قدم او گذاشت .

مهر 1400


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

گزارشی تصویری از کنسرت امیرتتلو

خروج قطار از ریل در سوادکوه

مدیرشبکه بهداشت درمان هندیجان خبرداد: هشدار تغییر رنگ بندی هندیجان از آبی به زرد

مطالبه خسارت دیه و مازاد بر آن در تصادفات منتهی به فوت در صورتیکه راننده متواری و شناسایی وی میسر نباشد

صلح عمری

معرفی آثار در ژانرها و سبک‌های مختلف از رادیو فرهنگ /هدف «چاپ‌خانه» کتابخوان کردن مردم است

صدای مخاطب صبح ملت نیوز

آغاز ثبت نام «وام ضروری» بازنشستگان کشوری از امروز

ضرغامی در افتتاح موزه خودروهای تاریخی: باید زیر میز زد و تفکرات را عوض کرد

در گفت‌وگو با دبیرکل جدید اکو امیر عبداللهیان: بزودی مذاکرات هسته‌ای با 4+1 از سرگرفته می‌شود

دزفول به مرحله نیمه نهایی پایتخت کتاب ایران رسید

صیغه بارداری 40 میلیون تومان

رئیس جمهور در جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا: در برابر موج احتمالی کرونا مواجهه انفعالی نداشته باشیم

اولین خبرنگار تمام عیار ایرانی

رونالدو: هنوز زمان خداحافظی ام نرسیده است

گروسی: آژانس دائما پیگیر تحولات مذاکرات احیای برجام است/بازرسی آژانس در ایران بسیار قوی است

فرانسه به دنبال کاوش در دریاها

اولین خبرنگار تمام‌عیار ایرانی

چه مشاغلی در گروه مشاغل سخت وزیان آور قرار میگیرند ؟

استقلال کار سختی در لیگ دارد !

راز جنجالی جدایی مقانلو از پرسپولیس

داعش مسئولیت انفجار دکل انتقال برق کابل را بر عهده گرفت

پوتین : زمان به رسمیت شناختن طالبان نزدیک است

آمریکا:سرکرده ارشد القاعده در سوریه کشته شد

رادیوخبری صبح ملت‌ ویژه شهرستان شوش منتشرشد

اعضای هیات ورزش ناشنوایان شهرستان شوش معرفی شدند

اثر عصاره درخت زبان گنجشک در محافظت از آلزایمر

بازیگر خاطره ساز سینمای ایران بالاخره از زندان آزاد شد

وزیر دولت رئیسی سکته قلبی کرد

دانش آموزان باید دو روز در هفته به کلاس حضوری بروند

رادیوخبری صبح ملت‌ ویژه استان خوزستان منتشرشد

رادیوخبری صبح ملت‌ ویژه شهرستان دزفول منتشرشد

حق فوتبال را پایمال نکنید!

حق فوتبال را پایمال نکنید

پیش بینی 《آبان 》بسیار خشک و کم بارش برای کشور

بخشنامه دولت: از فردا ، از حضور کارمندانی که حداقل یک دوز واکسن را نزده اند،جلوگیری شود

سیلاب جان 2 نفر را در استان گیلان گرفت

استاندار هرمزگان: بساط مدیریت ناکارآمد در هرمزگان باید جمع شود

پیش‌بینی «آبان» بسیار خشک و کم‌بارش برای کشور

رئیسی در فرودگاه پارس آباد: متحول کردن کشاورزی و رونق گردشگری از برنامه‌های دولت برای استان اردبیل است

روسیه : زیر دریایی های اتمی استرالیا خطر آفرین است

سعود نفت تا کجا ادامه خواهد یافت ؟

نامه ایی که طناب دار را از گردن قاتل برداشت

رئیس پلیس راهور: کروکی ها تا 2 ماه آینده الکترونیکی می شود

از سکته ریاض به آی سی یوی اهواز

طارمی دونده ترین مهاجم لیگ قهرمانان اروپا 2021

دیجامه شاهکار امیرعلی میر دریکوندی در مسیر اسکار

آیین افتتاح سینمای دیجیتالی شوش برگزار شد

اردوغان:ایران از تنش با جمهوری آذربایجان پرهیز خواهد کرد

هفته نامه رامهرمزنامه شماره 165 همراه با فایل پی دی اف