آخرین مطالب

*** اشتغال زنان در دزفول قدیم ( قسمت سوم )

زنان در دزفول قدیم ( قسمت سوم ) شرح وتوضیح مشاغلی که زنان دزفول به آن ها اشتغال داشته اند. فرهنگی - اجتماعی - خوزستان - مقالات فرهنگی - ویژه بانوان

  بزرگنمایی:

***  اشتغال زنان در دزفول قدیم   ( قسمت سوم  )

شرح وتوضیح  مشاغلی که زنان  دزفول به آن ها اشتغال داشته اند.

1 )   بورُوسیُوکُردَن  
     طبق زدن ، بوجاری وغربال کردن (1)
 

 بُورُوسیُوکردن از جمله کارهای سخت وسنگینی است که معمولا به عهده ی زنان خانواده بوده است.

  

در این روش گندم ،ذرت، شلتوک، وسایر حبوبات از این دست را ابتدا در سینی های بزرگ مسی ویاورشویی ریخته و با طبق زدن (بالا وپایین کردن سینی محتوی حبوبات با شیوه وروشی خاص که احتیاج به تمرین وممارست بسیار داشت.) اضافات وخاشاک را از آن می گرفتند، تا پاک و تمیز می شد آنگاه مقداری در کراخه ها(انبار های گلی وحصیری) ذخیره می شد،تا کم کم به مصرف روزانه ویا هفتگی خانواده رسانده شود.

بعدها از این حبوبات تمیز وآماده به دوگونه استفاده می شد یا این حبوبات را آسیاب می کردند  مثل گندم ویا شلتوک ویاآن ها را لپه ویا به اصطلاح دو پوسته می کردند،حبوباتی مانند عدس ،نخود و..

 

2 )   گِمنِه کُوردَن    -------------- >   لپه کردن

 به عملی گفته می شد که طی فرایند آن حبوبات  با وسیله ای به نام گمنه به شکل لپه در آمده وبه اصطلاح دو پوسته می شدند.

طبق مطالعات تاریخی وشواهد موجود روش  گمنه کردن در عهد عیلامیان  (ایلامیان) و چغا میش نشینان برای لپه کردن حبوبات ساری و جاری بوده و درطول زمان به ما به ارث رسیده است. و این بهترین راه نگهداری حبوبات از فاسد شدن بوده است.

وبا این روش حبوبات به مدت طولانی سالم وقابل استفاده باقی می مانده اند.

 

درایام قدیم در دزفول خیلی از خانوا ده هایی که تمکن مالی داشته وبه اصطلاح دزفولی ها ، دستشان به دهانشان می رسیده ،برای لپه کردن حبوبات ویا آرد کردن غلات  وسایر اموری از این دست  بوروسیو کُن و گمنه کن روز مزد اجاره (استخدام)می کردند.

 در شهر کارگران و خانواده هایی بودند که از این طریق امرار معاش کرده و زندگی خودرا می گذراندند.

برخی از زنان که به دلیل ازدست دادن همسر خود سرپرست  خانواده بوده و عده ای بچه ی تُلو مُلو(قد و نیم قد)داشتند لاجرم برای تامین معاش بکار گمنه گری و بُورُوسیُو(بو جاری و غربال)کردن مشغول می شدند  . که کاری سخت و طاقت فرسا برای زنان به حساب می آمده است.

گمنه ، آسیاب ، و همچنین بوجاری کردن  وطَبَق زدن از مشاعل سخت  وطاقت فرسا برای زنان بوده است.

 دراین کار فشار سنگینی روی مچ ها ،انگشتان دست ، آرنج ها،کتف ها و شانه ها وارد می شد و چنین شخصی همیشه از درد کتف و شانه و مچ می نالید و همیشه ی اوقات مجبوربود دست و کت و کول (کتف وشانه)خود را با روغن شیره(ارده)و گل بابونه چرب و مالش داده تا برای روز بعد از کت و کول نیفتند.

 

*** توضیحی درباره ی چگونگی لپه کردن حبوبات

 

در قدیم برای جلو گیری از پشه کردن و یا دراصطلاح  دزفولی ها موش کردن( پشه ی ریزی که از خود دانه به وجود می آمد) آنها را لپه می کرده و در انبار ها برای سال ها نگهداری می کردند.

حبوبات را چند روزی در آب خیس می کردند تاآن سختی اولیه را از دست بدهند آن وقت حبوبات را با حوصله ی هر چه تمام چنَگ چنَگ (مُشت ،مُشت)درون گمنه ای که شرح آن داده خواهد شد می ریختند و تبدیل به لپه می کردند.

البته از بین حبوبات دانه ی ماش بخاطر سبکی وپوکی وسست بودنش حکایت دیگری دارد .

این دانه را با روش دیگری هم لپه می کردند ،یعنی به روش  "رِدُ نی دَن " به معنای «دوانیدن روی چیزی» ویا  "غلطاندن "

دراین روش بدون این که ماش را خیس کنند درون سینی قرار داده وبا سنگ پهنی که زبر بود با فشار روی ماش ها می کشیدند.دراین حالت ماش ها دونیمه شده وبه اصطلاح دو پوسته می شدند.

 

**   چند دستگاه ساده ی دست ساز برای آردکردن غلات ولپه کردن حبوبات

الف) آسیاب دستی  (دَسَر)

ب ) گِمنِه

ج ) جَوَن

ح ) هاون

 

پاورقی ها

 

1/   جداسازی حبوبات و غلات را از اضافات و خاشاک بوجاری کردن می گویند.بوجاری کردن نباید با بودادن مواد اشتباه گرفته شود.

چون بودادن ویا تفت دادن موادی مانند کنجد ،آردوغیره فرق با بوجاری کردن فرق می کند.

 

ادامه دارد....

تالیف : مریم مفتوح  /  احمد افشاریان زاده

 


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

کرگدن در ایران از حماسه تا واقعیت

چکمه های خالی آتش نشان را تنها عشق و شهامت پر می کند.

هیس!!! اینجا مورچه ها با غیرتند..

حضور مجدد معترضان در مرکز بغداد/ التهاب در استان‌های جنوبی و آمادگی برای اعتصاب سراسری

اردوغان: از سوریه و لیبی نمی‌رویم/جهان لیبی را فدا نکند/ ترکیه "کلید صلح" لیبی است

سقف ثبت طلاق در دفاتر محدود می‌شود

یک بانو سرپرست معاونت استانداری البرز شد

پیام آقای سعادتی فرد رییس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی دزفول در دفاع از سردار شاهوارپور

پاسخ دکتر روحانی به هم وطن بلوچ: گلایه نجیبانه‌ات را به گوش جان شنیدم

سازمان دامپزشکی اعلام کرد: اعمال ِسختگیرانه‌ترین استانداردها برای کنترل میران آفلاتوکسین در مدیریت بهداشت تغذیه

واکنش «لاریجانی» به رد صلاحیت تعدادی از نمایندگان در شورای نگهبان

نمایش فیلم ها در جشنواره های جهانی ایجاد تعامل و همدلی می کند

95 درصد زنان زندانی به دلیل صدور چک یا ضمانت دیگران زندانی شده اند

امواج موبایل و وای‌فای در بروز سرطان و سقط جنین چقدر نقش دارند؟

فروکش موج همه‌گیری آنفلوانزا در ایران

تحلیل هفته نامه امریکایی " the week" در خصوص ترور شهید قاسم سلیمانی

تخصیص 14 هزار میلیارد ریال برای رتبه‌بندی معلمان

ایران انحصار آمریکا را در ساخت موتور فضایی شکست

کلاهبرداری با ترفند کمک به سیل زدگان

کلاهبرداری با ترفند کمک به سیل زدگان

میزان سم آفلاتوکسین در لبنیات و خشکبار کاهش یافته است

جدال تمام عیار دو سخنگو:ربیعی به مصاف کدخدایی رفت

دکتر روحانی در جمع مردم روستای سیل‌زده کلانی: مشکلات مردم مناطق سیل‌زده استان سیستان و بلوچستان را حل خواهیم کرد

سالن میلاد سیاه پوشِ جانباختگان هواپیمای اوکراینی شد/ اجرای طلیسچی به نفع سیستان.

«جواد عزتی» پرکارترین بازیگر جشنواره فیلم فجر

آمریکا و درد زایمان خاورمیانه ی جدید

بلاخره ی روزی،ی شبی،ی جایی صدام به گوشت میرسه...

سیل، بزرگ‌ترین مخاطره حال حاضرِ جهان

عراق از سرگیری عملیات مشترک با آمریکا را رد کرد

«تومان» روایت یک قمار جوانانه

اسامی فیلم های کوتاه سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد

فاضلی: جشنواره فجر برای بازگشت به روزهای اوج نیازمند ادغام بخش های ملی و جهانی و توجه به نقدهای اهالی رسانه است

*آیین کاشت نهال در هفته هوای پاک*

تنها نماینده ایران در جشنواره فیلم جاده ابریشم مشخص شد!

درمان سرطان خون با واکسن جامد

شاید روزی بدون ورزش بتوان عضله‌سازی و چربی‌سوزی کرد!

تقویت حافظه هنگام خواب

تاثیر یک باکتری روده در پیشگیری از پارکینسون

منشا پنجمین انفجار رادیویی سریع کشف شد

داستان اختراع خودکار

آنژیوگرافی و دانستنی‌هایی درباره آن

کاسبی طالع بین ها با اخبار بد

جلوگیری از جذب چربی غذا با "سیلیس"

چالش‌های علوم انسانی در دهه‌های اخیر

توسعه درمانی نوین برای خلاص شدن از چربی‌ها

قسمت دوم سخنرانی دکتر حسن پور درباره تحولات آینده ایران

آدینه های شعر این هفته ((شهاب الدین انصاری))

فرق نگاه های دکتر ظریف و شهید قاسم سلیمانی از نگاه دکتر حسن عباسی

وقتی "قلم‌های استیضاح" توزیع شدند

لاوروف: آمریکا، عراق و لیبی را نابود کرد/تهدید تروریستی در سوریه از بین رفته است