آخرین مطالب

*** اشتغال زنان در دزفول قدیم ( قسمت سوم )

زنان در دزفول قدیم ( قسمت سوم ) شرح وتوضیح مشاغلی که زنان دزفول به آن ها اشتغال داشته اند. فرهنگی - اجتماعی - خوزستان - مقالات فرهنگی - ویژه بانوان

  بزرگنمایی:

***  اشتغال زنان در دزفول قدیم   ( قسمت سوم  )

شرح وتوضیح  مشاغلی که زنان  دزفول به آن ها اشتغال داشته اند.

1 )   بورُوسیُوکُردَن  
     طبق زدن ، بوجاری وغربال کردن (1)
 

 بُورُوسیُوکردن از جمله کارهای سخت وسنگینی است که معمولا به عهده ی زنان خانواده بوده است.

  

در این روش گندم ،ذرت، شلتوک، وسایر حبوبات از این دست را ابتدا در سینی های بزرگ مسی ویاورشویی ریخته و با طبق زدن (بالا وپایین کردن سینی محتوی حبوبات با شیوه وروشی خاص که احتیاج به تمرین وممارست بسیار داشت.) اضافات وخاشاک را از آن می گرفتند، تا پاک و تمیز می شد آنگاه مقداری در کراخه ها(انبار های گلی وحصیری) ذخیره می شد،تا کم کم به مصرف روزانه ویا هفتگی خانواده رسانده شود.

بعدها از این حبوبات تمیز وآماده به دوگونه استفاده می شد یا این حبوبات را آسیاب می کردند  مثل گندم ویا شلتوک ویاآن ها را لپه ویا به اصطلاح دو پوسته می کردند،حبوباتی مانند عدس ،نخود و..

 

2 )   گِمنِه کُوردَن    -------------- >   لپه کردن

 به عملی گفته می شد که طی فرایند آن حبوبات  با وسیله ای به نام گمنه به شکل لپه در آمده وبه اصطلاح دو پوسته می شدند.

طبق مطالعات تاریخی وشواهد موجود روش  گمنه کردن در عهد عیلامیان  (ایلامیان) و چغا میش نشینان برای لپه کردن حبوبات ساری و جاری بوده و درطول زمان به ما به ارث رسیده است. و این بهترین راه نگهداری حبوبات از فاسد شدن بوده است.

وبا این روش حبوبات به مدت طولانی سالم وقابل استفاده باقی می مانده اند.

 

درایام قدیم در دزفول خیلی از خانوا ده هایی که تمکن مالی داشته وبه اصطلاح دزفولی ها ، دستشان به دهانشان می رسیده ،برای لپه کردن حبوبات ویا آرد کردن غلات  وسایر اموری از این دست  بوروسیو کُن و گمنه کن روز مزد اجاره (استخدام)می کردند.

 در شهر کارگران و خانواده هایی بودند که از این طریق امرار معاش کرده و زندگی خودرا می گذراندند.

برخی از زنان که به دلیل ازدست دادن همسر خود سرپرست  خانواده بوده و عده ای بچه ی تُلو مُلو(قد و نیم قد)داشتند لاجرم برای تامین معاش بکار گمنه گری و بُورُوسیُو(بو جاری و غربال)کردن مشغول می شدند  . که کاری سخت و طاقت فرسا برای زنان به حساب می آمده است.

گمنه ، آسیاب ، و همچنین بوجاری کردن  وطَبَق زدن از مشاعل سخت  وطاقت فرسا برای زنان بوده است.

 دراین کار فشار سنگینی روی مچ ها ،انگشتان دست ، آرنج ها،کتف ها و شانه ها وارد می شد و چنین شخصی همیشه از درد کتف و شانه و مچ می نالید و همیشه ی اوقات مجبوربود دست و کت و کول (کتف وشانه)خود را با روغن شیره(ارده)و گل بابونه چرب و مالش داده تا برای روز بعد از کت و کول نیفتند.

 

*** توضیحی درباره ی چگونگی لپه کردن حبوبات

 

در قدیم برای جلو گیری از پشه کردن و یا دراصطلاح  دزفولی ها موش کردن( پشه ی ریزی که از خود دانه به وجود می آمد) آنها را لپه می کرده و در انبار ها برای سال ها نگهداری می کردند.

حبوبات را چند روزی در آب خیس می کردند تاآن سختی اولیه را از دست بدهند آن وقت حبوبات را با حوصله ی هر چه تمام چنَگ چنَگ (مُشت ،مُشت)درون گمنه ای که شرح آن داده خواهد شد می ریختند و تبدیل به لپه می کردند.

البته از بین حبوبات دانه ی ماش بخاطر سبکی وپوکی وسست بودنش حکایت دیگری دارد .

این دانه را با روش دیگری هم لپه می کردند ،یعنی به روش  "رِدُ نی دَن " به معنای «دوانیدن روی چیزی» ویا  "غلطاندن "

دراین روش بدون این که ماش را خیس کنند درون سینی قرار داده وبا سنگ پهنی که زبر بود با فشار روی ماش ها می کشیدند.دراین حالت ماش ها دونیمه شده وبه اصطلاح دو پوسته می شدند.

 

**   چند دستگاه ساده ی دست ساز برای آردکردن غلات ولپه کردن حبوبات

الف) آسیاب دستی  (دَسَر)

ب ) گِمنِه

ج ) جَوَن

ح ) هاون

 

پاورقی ها

 

1/   جداسازی حبوبات و غلات را از اضافات و خاشاک بوجاری کردن می گویند.بوجاری کردن نباید با بودادن مواد اشتباه گرفته شود.

چون بودادن ویا تفت دادن موادی مانند کنجد ،آردوغیره فرق با بوجاری کردن فرق می کند.

 

ادامه دارد....

تالیف : مریم مفتوح  /  احمد افشاریان زاده

 


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

زن و نقش آن در طب و طبابت دیار دزفول

حضور سیاه پوستان در خوزستان، دزفول قسمت دوم "سرجوهوزی" دکتر عبدالامیر مقدم نیا

دل پُر یک نخبه با رهبری ، دلتان خالی شد لااقل

دبیر بازار جشنواره کن:تحریم مشکلی برای حضورایران در کن ایجاد نمی کند!

گیلگمش پادشاهی سومری یا اسطوره ای اکدی (سامی) ؟!

ثبت‌نام اربعین حسینی آغاز شد

راهکار استراتژیک و پایدار نجات صنعت طیور در کشور چیست؟

وزیر خارجه کره شمالی: پامپئو یک گیاه سمی در دیپلماسی آمریکاست

آدینه های شعر این هفته با ((عرفان آتش بار))

اهمیت یمن برای ایران چیست

ایران و یمن

توضیحات سخنگوی قوه قضاییه درباره بازداشت دو نماینده مجلس

تهران در مسیر ابَر شهر شدن

مدیریت بدون اطلاعات، مدیریت کورکورانه است

اندروید ایرانی، اختراع چرخ از اول نیست

مقایسه عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دو مدرسه ابتدائی پسرانه عادی و غیر انتفاعی در شهرستان شوش دانیال(ع)

ثروت آفرینی شرکت‌های دانش‌بنیان موجب قدرتمندی کشور می‌شود

ایران در آینده‌ای نزدیک کشتی استینا ایمپرو را آزاد خواهد کرد

3کارمهم شاپور دوم ساسانی/تهیه کننده علی غلامرضائی مدرس دانشگاه وپژوهشگرتاریخ ایران

کشت جنین‌های هیبریدی انسان و موش در رحم جایگزین

گزارش سازمان جهانی بهداشت در مورد همه‌گیری مصرف تنباکو

حدود 50 درصد ایرانی‌ها فعالیت فیزیکی کافی ندارند

شیری: پرسپولیس تهاجمی‌تر از قبل بازی می‌کند/ توپ‌های لیگ برتر کیفیت خوبی ندارد مهدی شیری

فواید پروبیوتیک برای زنان

خوراکی‌هایی که هرگز نباید در یخچال گذاشت

عرق کردن سموم بدن را دفع نمی‌کند

گوشی‌های هوشمند چاق‌مان می‌کند

تحریم‌های آمریکا مانع اصلی حرکت ایران به سمت انرژی‌های پاک

تحریم‌های آمریکا مانع اصلی حرکت ایران به سمت انرژی‌های پاک

تحریم‌های آمریکا مانع اصلی حرکت ایران به سمت انرژی‌های پاک

تفاوت افراط‌گرایی با اسلام‌گرایی

ایران در آینده‌ای نزدیک کشتی استینا ایمپرو را آزاد خواهد کرد

منفی بافی بین کلاغ ها مسری است

ساخت حسگر زیستی با الهام از اختاپوس

یه قصه تلخ اما ، شنیدنی براساس یک داستان واقعی زندگی یک مهاجر - نوشته محمود کوشا

حراج خطرناک‌ترین لپ‌تاپ جهان

رونق تولید داخل، محاسبات دشمن را به هم می‌زند

غلظت پایین اکسیژن شرطی مهم برای رشد گیاه است

کشف چگونگی رفتار ماده در اتمسفر داغ خورشید

تشخیص پارکینسون با استفاده از نوار مغز

تفاوت افراط گرایی با اسلام گرایی قسمت2

افزایش شاخص قیمت «اجاره بها» در استان تهران

کدام خودروها جایگزین پراید خواهند شد؟ کدام خودروها جایگزین پراید خواهند شد؟

خانه | ورزشی | فوتبال مجوز بازی در ورزشگاه شهدای فولاد خوزستان صادر شد

موجودی شبکه ملی اهداکنندگان سلول‌های بنیادی خون‌ساز ارتقا می‌یابد

مغز انسان، مرکز عملکرد فیزیکی و روانی

دانش‌بنیان‌های سنجش ‌از دور به کمک روستاییان می‌آیند

محافظ‌ ضدحریق توسط شرکت دانش‌بنیان داخلی تولید شد

مسیر توسعه شرکت‌های خلاق حوزه گیاهان دارویی هموار می‌شود

اقتصاد مقاومتی ناجی انقلاب نو ظهور