آخرین مطالب

27 شهریور روز ادب فارسی بر فارسی زبانان و دوستداران ادب فارسی مبارک باد

27 شهریور روز بزرگداشت ادب فارسی ​ با استاد حبیب شوکتی نیا فرهنگی - اجتماعی - مقالات فرهنگی - شعر وادبیات - علیرضا رشنو - صدای مردم

27 شهریور روز بزرگداشت ادب فارسی ​  با استاد حبیب شوکتی نیا

  بزرگنمایی:

 روزِ 27م شهریورماه را روزِ ادبِ فارسی برگزیده‌اند. گزینشی که بیشتر شائبه‌ی سیاسی داشته؛ تا ادبی. برای همین از همان آغازِ این برنامیدنِ سالنامه‌ئی، نابخواهانِ بسیاری در ناپذیری‌یِ چنین امری نگره‌های و نگرش‌های خود را گفته‌اند و نوشته‌اند.

و درست این‌ست که "شهریار" آن‌چنان شاعر برجسته‌ئی در ادب فارسی نیست، تا نماینده و نمایانگرِ جهانِ ادبِ این سرزمین بوده باشد. و درست‌تر اینکه در بینِ هم‌روزگارانش حتا از کمترین برجستگی برخوردارست. شعرش، شعری روئی و تُنُک‌ست از بابِ معنی و از بندِ لفظ نیز بسامدِ ادبی‌یِ چندانی ندارد. هیچ هنایشی بر دیگر سرایندگان نداشته و تنها لفاظی بوده که به شوقِ سرایش دست به قلم برده و بس. بدونِ رسالتی در شعر و گمانش. رسالتی بایسته که بر گردنِ هر قلم‌زنی سنگینی می‌کند و خودی می‌نمایاند.

بیش ازین نگویم و همین هم از باب آن بود تا بگویم اگر درین مناسبت سطری سیاه می‌کنم، نه از دریچه‌ی خوش‌آمدگوئی‌یِ چنین روزیست که پذیرشی در خود بر آن نمی‌بینم. بل به خاطرِ اهمیتِ ادب و ادبیات در نگاهِ کمترینی‌ست که منستم.

ادبِ پارسی، برجسته‌ترینِ عنصرِ فرهنگِ ایرانی‌ست. سده‌هاست که ایران و ایرانی را با ادبِ پارسی سنجیده و می‌سنجند. نامورترین فرهیختگانِ ایران در نگاهِ انیرانی، سرایندگانِ این کشورند. مولوی‌ها و سعدی‌ها... فردوسی‌ها و نظامی‌ها و... تا امروز که بامدادِ امیدِ فرهنگِ ایرانی، بی‌فروغِ نیمائی‌یِ شعر، در گمانِ کسی نمی‌گنجد.

شعر هستی‌یِ همیشه‌ی این سرزمین بوده و بی شعر، ایران کشورِ بی‌سرزمینی بیش نیست. چیستی و کیستی‌ی ایرانی با شعر و ادب همگام بوده و ایران، همنامِ ادیبان است.

با این‌همه، شعر چنان‌که آمد، زمانی شعرین خواهد بود که رسالتی با خود بردارد. نمودِ بیرونی‌ی جهانِ پیرامونش باشد و سخن چنان بازگوید که زمانه‌ی خود را بنمایاند. خوبی‌ها و زشتی‌ها، خوشی‌ها و دردها، بایدها و نبایدهای مردمش را در جانِ خود چنان بیارآید که منِ خواننده بخوانم و بدانم در زمانه‌ی شعر، چه روی داده که پدرانم، مادری‌ی سرزمینِ خویش را گردن نهاده و شیر از کامِ سلحشوری مکیده‌اند، یا نه... دریوزگانِ ناچیزی بودند که قدرت را سر خمانیده و بر درگاهِ نامردمی سجده کرده‌اند.

شعر، زبانِ حالِ مردمِ روزگارِ خود بایست بوَد. نه زبانِ سراینده‌ی لفاظی که واژه می‌فروشد به بهائی ناچیز، تا شکم در راهِ جانوری سیر کند و انسانیت را فراموشیده انگارد. شعر، دردِ زیستن با خود دارد و دردمندانه می‌زید و زندگی سر می‌دهد.

از همین رو فردوسی بزرگ‌ست؛ که بزرگی می‌آموزاند. نظامی، نظمِ فرهنگِ ایرانی‌ست؛ که زبان در داستان‌سرائی می‌پروراند و واژه می‌آفریند به زیبائی. سعدی، شگونِ ادبِ پارسی‌ست، که آشتی‌جویِ دورانِ نامردمی‌هاست و حافظ، نگهدارِ انسانیتِ شرقی‌ست، که ریو و ریا بر نمی‌تابد و کوسِ رسوائی‌ی نیرنگ بر منبرِ فریب به دستان می‌گیرد...

وینان بزرگانند که همه می‌دانند و می‌شناسند. اما کمتر دیده‌شدگان کزینان نه‌کمترند، یکی چون سیف فرغانی:

..... ظالمان، خونریز چون فصاد و زیشان خلق را

خونِ دل سر بر رگِ جان می‌زند چون نیشتر

هتکِ استارِ مسلمانان چنین تا کی کنند

ظالمانِ خانه‌سوز و کافرانِ پرده‌در؟

از جفایِ طالمان و گرم و سردِ روزگار

یک جهان مظلوم را لب‌خشک‌نانی دیده تر...

... عارفان بی‌جای و جامه، عالمان بی‌نان و آب

خانقه بی‌فرش و سقفِ مدرسه بی‌بام و در

قحط زان‌سان گشته مستولی، که بهرِ قوتِ خویش

کُشته خواهر را برادر، خورده مادر را پسر...

این‌چنین خوش، وما گَزاینده باز می‌گوید، دورانِ ستم‌پذیری‌ی مغولانه را برای امروزیان که انگار زبان‌حالِ خودشان‌ست.

 

و یا اوحدی مراغه‌ئی که "ستم بردن از ناجنسانِ زمان" خود را بازگو می‌کند و می‌آفریند:

مهل ای خواجه! کاین زبون‌گیران

شهر وارون کنند و ده ویران...

شهر وقتی که بی‌عسس باشد

چینِ ابرویِ شحنه بس باشد

تیغِ حاکم حصارِ شهر بود

دارویِ دردِ فتنه، قهر بود...

در همین راستا عمادالدین فقیه "طریقتنامه" می‌نویسد و با اشاره به فتنه‌جوئی سران سیاسی زمان خود آنان را "آدمی شکل" و "دیو سرشت" می‌بیند که بوئی از مروت و مردمی نبرده و مانند بلا بر این سرزمین فرود آمده‌اند.

و دیگرانی عبید زاکانی، ابن یمین، ناصر بخارائی، کمال‌الدین خجندی، خواجوی کرمانی، عماد فقیه، سلمان ساوجی:

جمعی از واماندگانِ موجِ طوفانِ بلا

قومی از سرگشتگانِ تیغِ ظلمِ روزگار

توده‌توده بی‌کفن اندام‌های نازنین

در میانِ خاگ و گِل افتاده همچون خار ِخوار

تاج بردند از سرِ منبر، چو دستار از خطیب

طاق برکندند از مسجد، چو قندیل از منار

می‌کند هر شب به‌جایِ بلبلان فریاد بوم

کالفرار ای عاقلان! زین وحشت‌آباد... الفرار!

و این مشت نمونه‌ی خروار از آن‌رو آمد تا خرده نگیرند ناخواندگان بر سرایندگانِ پارسی که گوئیا تنها در گیر و بندِ زلف و ابرویِ دلبران هماره اسیر بوده و شرابِ بی‌غمی نوشیده‌اند پیوسته؛ که ادبیاتِ فارسی سرشار از نمودِ و نمودنِ نامردمی‌ها و بی‌مرامی‌هاست؛ که ناخوانده مانده‌ و گویا عمدی بوده درین ناروائی.

به این بهانه برگردم به تیک‌نوشتِ سخن که روزِ ادبِ پارسی را نماینده‌ئی چنین می‌بایست. نه آن‌که در جشنِ تاج‌گذاری‌ی رضاشاه واژه بفروشد تا به میلادِ ولیعهد برسد و در جشنِ زناشوئی‌ی محمدرضاشاه قِرواژه بیاید و در سال‌هایِ پسین، بسیجیان را در استادیومِ ورزشی‌ی تبریز به جبهه فراخواند و ارسِ دیده روانه‌شان کند به دروغ و دغل.

خوشا کوتادمی که به عشق فرو روم و

به انسان سجده کنم.

درودتان بسیار

 

حبیب شوکتی‌نیا / نویسنده ، شاعر ، پژوهشگر وکارشناس ادبیات فارسی


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

تجمع طلاب و مردم قم در اعتراض به ترور ناجوانمردانه شهید فخری زاده تجمع طلاب و مردم قم در اعتراض به ترور ناجوانمردانه شهید فخری زاده

آلمان خواستار خویشتنداری طرف‌ها پس از ترور دانشمند ایرانی شد

ربیعی: متجاوز قطعا تنبیه خواهد شد، اما نه در زمین بازی که او تعریف می‌کند

متل با اجرای زینب موسوی از شبکه تلویزیونی خوزستان پخش شد.

معاون پژوهش و منابع دیجیتال سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مطرح کرد: راه‌اندازی شبکه محققان و پژوهشگران در یازدهمین جشنواره ملی پژوهش و فناوری

استاد دانشگاه آزاد دزفول در ردیف دانشمندان برجسته دنیا قرار گرفت

شماره 58 ماهنامه فرهنگ رامهرمز ویژه آبان ماه منتشر شد.

پیمانکاران از طرح تامین آب آشامیدنی سردشت دزفول استقبال نکردند

در نامه‌ روانچی به دبیرکل سازمان ملل و رییس شورای امنیت مطرح شد اخطار ایران به آمریکا و رژیم صهیونیستی

اعلام نتیجه کالبدشکافی مارادونا

معاون درمان ستاد کرونا تهران هشدار داد برخورد با بیمارستان‌ها و پزشکان خاطی در زایمان‌های تقویمی

رهبر انقلاب در پیام تسلیت برای شهید فخری‌زاده تاکید کردند عاملان و آمران ترور شهید فخری‌زاده مجازات شوند

با توجه به بارش شدید پاییزی در اکثر نقاط کشور انجام شد: اطلاعیه فرودگاه مهرآباد در خصوص تاخیر یا لغو پروازها به دلیل بارندگی

دکتر روحانی در جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا؛ ملت ایران و مسئولین کشور شجاع تر و غیور تر از آن هستند که اقدام جنایتکارانه ترور شهید فخری زاده را بی پاسخ گذارند

جزئیات فعالیت شعب و کارکنان بانک ها اعلام شد

میزان بارندگی در شهرهای خوزستان /بیشترین میزان بارش خوزستان در دزفول ثبت شد

🔰حکیم و مریدان/نفقه و شوهر بخیل !! به قلم سیدمحمد شاهزاده صفوی

حال همه‌ی ما خوب است؛ امّا تو باور نکن!

بهره‌مندی شرکت‌های تولیدکننده شیشه‌های ضد انعکاسی از دستگاه ایرانی لایه‌نشانی

بهره‌مندی 80 شهر از سامانه‎‌های پایش و حفاظت از تجهیزات مخابراتی

رئیس پارک فناوری سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران منصوب شد

تجهیز آزمایشگاه رباتیک دانشگاه تهران به ابزار تحقیقاتی سیستم بینایی

اعتبار ویژه تبدیل ایده به کسب و کار برای برگزیدگان جشنواره دانشمندان جوان/اعلام زمان جشنواره

همکاری‌های پردیس بین‌المللی کیش دانشگاه تهران با صنعت نفت توسعه می‌یابد

کاهش فرسایش خاک با پسماندهای شالیکاری و صنعتی/رشد بذر علوفه‌ای بعد از 6 ماه مالچ پاشی

بیش از 3 هزار شرکت دانش‌بنیان تولیدی شدند

یک سبد انجیر (ادبیات) 7

نانوهایی که توانسته‌اند در یک دهه سرعت تغییرات آب و هوایی را کاهش دهند

در چالش "حفاظت از داده‌ها" مشارکت کنید و حمایت شوید

آموزه‌های اسلام آنقدر غنی است که به سند 2030 نیاز نداریم

صدور ضمانت‌نامه برای دانش‌بنیان‌های حوزه سلامت

ارتقای توان و کیفیت صادراتی و کنترل کالاهای وارداتی با تجهیزات ساخت داخل

فراخوانی برای حمایت از طرح‌های فناورانه حوزه علوم زیستی

ایجاد تراکنش‌های ایمن و مطمئن با سرویس‌های دانش‌بنیان داخلی

تدوین برنامه 10 ساله فناوری و فرآوری گیاهان دارویی در کشور

تشریح ریشه‌یابی واژگان ریاضی از سوی یکی از پیشکسوتان ریاضی ایران

هشتمین نمایشگاه تجهیزات آزمایشگاهی ایران‌ساخت مجازی شد

سهم کنکور در پذیرش دانشجو 40 درصد شد

وقوع ماه‌گرفتگی در آسمان 10 آذر/جزئیات مناطق تحت پوشش خسوف نیمسایه

با روانشناسی شبه‌علمی مشکلات پس از مدت کوتاهی از نو شروع می‌شوند

نهادی برای هم‌افزایی فعالیت‌های ترویج علم معرفی شود/تعریف عمده فعالیت‌های موزه بصورت مجازی

بررسی نواقص صنعت بالگردسازی در اسفندماه

پیشنهاد تدوین 4 استاندارد بین المللی جدید در حوزه فناوری نانو از سوی ایران به ایزو

شناسایی و ایزوله سریع مبتلایان رهاورد تست‌های تشخیص سریع کرونا

گسترش همکاری علمی دو دانشگاه علامه و بین المللی D-8

راهکاری برای توسعه ربات‌های با قابلیت تشخیص حالت چهره انسان

هفدهمین کنفرانس بین المللی مدیریت نیز مجازی شد

معیار 19گانه ارزیابی ماشین آلات و قطعات شرکت‌های دانش بنیان تدوین شد

معرفی 3 تیم برتر دانشگاهی در چالش ساخت سیستم تحریک غیرتهاجمی نواحی عمیق مغز

موفقیت محققان کشور در ساخت منبع تغذیه واحدهای گازی