آخرین مطالب

چه کسی به بازوان ابراهیم قوت بخشید؟ فرهنگی

چه کسی به بازوان ابراهیم قوت بخشید؟

  بزرگنمایی:

سورن کی‌یرکگارد (1813–1855) فیلسوف دانمارکی و مومن شورمند مسیحی است. او در در کپنهاگ متولد شد. پدر وی یک بازرگان ثروتمند و لوتری با ایمانی بود که، پارسایی اندوهناک او عمیقاً کی‌یرکگور را تحت تأثیر خود قرار داد. کی‌یرکگارد مدتی پیرو فلسفه هگل بود تا زمانی که فلسفه هگل را ساحلی امن برای فرد و جایگاه فرد ندانست. او به شدت معتقد بود که هگل کاخ (نظام فلسفی) محکمی را بنا کرده‌است که خود هگل در آن جایی ندارد و علیه آن عکس‌العمل نشان داد. زمانیکه که در دانشگاه بود، از انجام تکالیف دینی لوتری دست کشید و برای مدتی یک زندگی اجتماعی افراطی را برگزید و تبدیل به یک شخصیت آشنا در جامعه نمایشی و قهوه‌خانه‌ای کپنهاک شد.

کتاب ترس و لرز منتشره در سال 1846 یکی از مشهورترین آثار این فیلسوف و الهیدان دانمارکی است. کی یرکگارد در این کتاب بر امتحان حضرت ابراهیم (ع) و امر قربانی اسحاق (به روایت اسلامی؛ اسماعیل) تمرکز میکند. ایده حاصل از تامل در این کهن‌روایت شاخص ذکر شده در کتب مقدس ادیان ابراهیمی «تعلیق حکم اخلاقی» و تاکید بر چیزی است که او «جهش ایمانی» می‌نامد. این جهش ایمانی سرآغاز تاملات تازه ای در رابطه با تعریف ایمان و وحی است که چیزی نه فقط برتر از عقل، بلکه خلاف آن است.

این «تعلیق حکم اخلاقی» هم، چنانچه کی‌یرکگور اعلام می‌کند، به ابراهیم اجازه می‌دهد تا به یک سرسپردگی صحیح نسبت به خداوند نائل شود. برای اجتناب از نومیدی نهایی، فرد باید یک چیزی مانند «جَست (جهش) ایمانی» را در یک زندگی دینی انجام دهد، آنچه که ذاتاً متناقض، مبهم و پر از خطر است. آنچه که نهایتاً نوعی ترس از نیستی است.

کی‌یرکگارد در کتاب ترس و لرز با محوریت قراردادن امتحان قربانی حضرت ابراهیم (ع) از زوایای گوناگون به تفسیر و تبیین احوالات و موقعیت سهمگین ایمانی ایشان به روایت عهد عتیق می‌پردازد. به گونه‌ای که ترس و لرز را میتوان نقطه عطفی در دوران مدرن در بازروایت و بازتوجه به این ماجرای شگفت و ژرف ادیان ابراهیمی دانست. در فقرات زیر به برخی از تاملات کی‌یرکگارد در کتاب مهم و تاثیرگذار ترس و لرز در بررسی جوانب رویداد امتحان حضرت ابراهیم(ع) می‌پردازیم.

1. ابراهیم از همه بزرگتر بود، بزرگ به دلیل قدرتش که قدرت آن بی قدرتی است، بزرگ به دلیل خِردش که رمز آن دیوانگی است، بزرگ به دلیل امیدش که صورت آن جنون است، بزرگ به دلیل عشقش که نفرت از خویش است. به واسطه ایمان بود که ابراهیم از سرزمین پدران خویش خروج کرد و مسافری غریب در ارض موعود شد. او چیزی را به جا گذاشت و چیزی را با خود برد: او فهم ناسوتی خویش را برجا گذاشت و ایمان را با خود برد - وگرنه آواره نمی شد و سفر را نابخردانه می شمرد. به واسطه ایمان بود که مسافر غریب ارض موعود گردید. در آنجا هیچ چیز نبود که آنچه را که برایش عزیز بود به یادش آورد، بلکه هر چیز با تازگی خود روحش را اندوهناک می کرد، با این همه او برگزیده خدا بود و خداوند از او بسیار خشنود بود! آری اگر مطرود و از رحمت الهی بی نصیب بود بهتر آن را درک می کرد، اما اکنون گویی خود و ایمانش به سخره گرفته شده بود. در جهان کس دیگری که در تبعید از سرزمین محبوب پدران خویش می زیست. نه او فراموش شده است و نه ندبه هایش که در آنها غمگنانه گم کرده خویش را بازیافت. اما از ابراهیم هیچ آوای ندبه برنمی خیزد. ندبه کردن انسانی است، گریستن با آن‌کس که می‌گرید انسانی است، اما ایمان داشتن بزرگ است و نظاره مؤمن آمرزش بخش‌تر.

2. از ابراهیم هیچ غم آوایی برجا نمانده است. او مویه کنان روزهایی را که سپری می شد نمی‌شمرد، او با نگاه مظنون به سارا نمی نگریست و نمی ترسید مبادا پیر شود، او سیر خورشید را متوقف نکرد تا سارا و همراه با او انتظارش، پیر نشود. او زمزمه کنان ترانه غمگین خویش را برای سارا نخواند. ابراهیم پیر می شد، سارا سخره سرزمین بود، با این همه او برگزیده خدا و وارث این وعده بود که در نسل او همه امتهای جهان آمرزیده خواهند شد. آیا بهتر نبود برگزیده خدا نباشد؟ برگزیده خدا بودن چیست؟ در جوانی آرزوهای جوانی انکار کردن تا آنها را با مشقت در پیری ارضا نمودن. اما ابراهیم ایمان داشت و بر انتظار خویش استوار بود. اگر تزلزل به ابراهیم راه می یافت انتظار فرو می گذاشت. اگر به خدا گفته بود: «چه بسا که اراده تو بر این قرار نگرفته باشد، از این رو من آرزوی خویش فرو می گذارم. این یگانه خواست من و شادی من بود. روح من صادق است و از اینکه تو این را از من دریغ کردی هیچ بدگمانی در دل پنهان دارم» باز هم فراموش نمی شد و بسیاری را با سرمشق خویش نجات می داد، اما دیگر پدر ایمان نبود. زیرا آرزو وانهادن بزرگ است، اما بر آن استوار ماندن پس از وانهادن آن آرزو بزرگ تر است، به دست آوردن امر ابدی بزرگ است، اما بر امر زمان مند استوار ماندن پس از وانهادن آن بزرگ تر است.

3. ابراهیم ایمان داشت، از این رو جوان بود؛ زیرا آن کس که همیشه در آرزوی بهترین چیز است سرخورده از زندگی پیر می‌شود، و آن کس که همیشه مهیای بدترین چیز است زودهنگام پیر می‌شود. اما آن کس که ایمان دارد جاودانه جوان می‌ماند.پس ستایش بر این داستان باد! زیرا سارا، اگرچه سالیانی بر او گذشته بود - این اندازه جوان بود که لذت مادر بودن را بخواهد، و ابراهیم، اگرچه خاکستری شده بود هنوز این اندازه جوان بود که بخواهد پدر باشد. از جنبه ظاهر شگفتی آن بود که امر بر طبق انتظار آنان گذشت، و در یک معنای عمیق تر معجزه ایمان در این است که ابراهیم و سارا این اندازه جوان بودند که آرزو کنند و ایمان آرزوی آنان، و از این رو جوانی آنان را حفظ کرد. او تحقق وعده را پذیرفت، آن را به برکت ایمان پذیرفت.

4. از این رو در پنجاهمین سالگرد ازدواج سارا در خانه ابراهیم شادی بود. اما این دیری نپایید. ابراهیم یک بار دیگر باید آزمایش می شد. او با آن قدرت زیرکی که همه چیز را ابداع می‌کند، با آن دشمن هوشیاری که پلک بر هم نمی نهد، با آن مرد کهنسالی که از همه چیز پایاتر است، آری با خود زمان جنگیده بود. او با زمان جنگیده بود و ایمان خویش را نگاه داشته بود. اکنون تمام وحشت جنگ باید در یک لحظه متمرکز می شد. «و خداوند ابراهیم را امتحان کرد و به او گفت اسحاق، تنها پسرت را که دوستش میداری برگیر و به وادی موریه برو، و در آنجا او را بر فراز کوهی که به تو نشان خواهم داد به قربانی بسوزان.»

بدین گونه همه چیز از دست رفته بود، وحشتناک تر از آنکه اگر هرگز نمی بود! پس خداوند فقط ابراهیم را به بازی گرفته بود. او با معجزه خویش محال را تحقق بخشیده بود و اکنون آن را نابود می کرد. این بی‌گمان دیوانگی بود اما ابراهیم بر آن نخندید، آنگونه که سارا بر اعلام بشارت ‌خندیده بود. همه چیز از دست رفته بود! هفتاد سال انتظار مومنانه، شادی کوتاه تحقق انتظار. کیست که عصای پیرمرد را می رباید، کیست که می خواهد و به دست خود آن را بشکند؟ کیست که پیر خاکستری موی را بی قرار کند، کیست که می خواهد پیرمرد به دست خود چنین کند؟ آیا هیچ رحمی این سالخورده ارجمند یا بر آن کودک معصوم روا نیست؟ با این همه ابراهیم برگزیده خدا بود و خدا بود که او را آزمایش می کرد. اکنون همه چیز از دست رفته بود.

5. آن گنج باشکوه که به کهنسالی ایمان در قلب ابراهیم بود، که سالهای سال از اسحاق، ثمره زندگی ابراهیم، کهنسال تر بود، که در نیایشها تطهیر و در نبرد پخته شده بود، یعنی دعا بر لبان ابراهیم، میوه ای بود که نارسیده باید چیده می‌شد و بیهوده باقی می ماند. زیرا چه معنایی در آن بود اگر اسحاق باید قربانی می شد؟ آن ساعت پراندوه اما آمرزش‌بخش که ابراهیم باید از هر آنچه برایش عزیز بود دست میکشید، آنگاه که باید سر مقدس خویش را یک بار دیگر بلند می کرد، آنگاه که سیمایش باید همچون سیمای خداوند تابناک می بود، آنگاه که باید تمام روحش را در دعایی خلاصه می کرد که می توانست به اسحاق در همه روزها شادی بخشد - آری آن لحظه فرا نمی رسید! زیرا او باید اسحاق را ترک می کرد، اما به گونه ای که خود او باید باقی می ماند؛ مرگ آنان را جدا میکرد اما به گونه ای که اسحاق باید طعمه آن می‌بود. پیرمرد نبایستی شادمان از مرگ دست آمرزش بر اسحاق می کشید بلکه باید خسته از زندگی با خشونت بر او دست می نهاد. اما این خدا بود که او را آزمایش کرد. نفرین، آری نفرین به فرستاده‌ای که با چنین پیامی به نزد ابراهیم آمد! چه کسی جرأت کرده است پیام‌آور چنین اندوهی باشد؟ اما این خدا بود که ابراهیم را آزمایش میکرد.

6. با این همه ابراهیم ایمان داشت و برای همین زندگی ایمان داشت. آری اگر ایمان او تنها برای زندگی اخروی بود بی گمان همه چیز را به دور می افکند. با این همه ابراهیم ایمان داشت تا از این جهان که بدان تعلق نداشت بیرون بشتابد. ابراهیم دقیقا برای همین زندگی ایمان داشت، او ایمان داشت که در سرزمین خویش بزرگ می شود، در میان قومش تکریم می شود، در نسل آمرزیده می شود، تا ابد در اسحاق به یاد آورده می شود، در اسحاق که عزیزترین چیز زندگی او بود، که او را با چنان عشقی در آغوش می گرفت که گفتن اینکه او صادقانه وظیفه پدری محبت به فرزند را - که در کلمات دعوت نیز آمده است «فرزندی که دوستش میداری» – انجام داد تعبیری نارساست. یعقوب دوازده پسر داشت که یکی از آنان را دوست می داشت؛ ابراهیم تنها یک پسر داشت، پسری که دردانه او بود.  با این همه ابراهیم ایمان داشت و شک نکرد، او به محال ایمان داشت. اگر ابراهیم شک کرده بود آنگاه کاری دیگر، کاری شکوهمند انجام می داد؛ زیرا ابراهیم چگونه می تواند کاری که سترگ و شکوهمند نباشد انجام دهد. او به کوه موریه می رفت، هیزمها را می شکست، آتش را می افروخت، کارد را میکشید و خطاب به خداوند بانگ می زد: «این قربانی را خوار مدار، این بهترین چیزی نیست که در اختیار دارم، این را نیک میدانم، زیرا یک پیرمرد در قیاس با فرزند موعود چیست؟ اما این بهترین چیزی است که می توانم به تو ارزانی دارم. بگذار اسحاق هرگز از آن چیزی نداند، تا در سالهای آسوده باشد.» و آنگاه کارد را در سینه خویش می نشاند. او در جهان ستایش می شد و نامش فراموش نمی گردید. اما ستایش شدن چیزی است و راهنمای نجات مضطربان شدن چیز دیگر.

7. ما در کتابهای مقدس می خوانیم: «و خداوند ابراهیم را امتحان کرد و به او گفت ای ابراهیم، کجایی؟ و ابراهیم پاسخ داد: اینجایم». ای خواننده ای که روی سخنم با توست، اگر تو به جای او بودی و از دور فرا رسیدن سرنوشت سهمگین را می دیدی آیا به کوهها بانگ نمی زدی که بر من بیافتید و به تلها که «مرا پنهان کنید»؟ یا اگر نیرومندتر می‌بودی پاهایت آهسته در راه حرکت نمی کرد و راه قدیمی را نمی جست؟ اگر خطاب رشدی آیا پاسخ میدادی یا نه؟ شاید زیر لب و با زمزمه پاسخ می گفتی؟ نه به گونه ابراهیم که شادمانه، سرافراز و مطمئن به بانگ بلند پاسخ داد اینجایم». سپس می خوانیم «ابراهیم بامداد پگاه برخاست» و شتابان بیرون شد بدانگونه که گویی به جشن می رود و صبح زود بود که به ارض موعود موریه رسید. او هیچ چیز به سارا، هیچ چیز به العازر نگفت. زیرا چه کسی می توانست او را بفهمد؟ آیا امتحان به واسطه همان طبیعتش از او پیمان سکوت نگرفته بود؟ او هیزمها را شکست، اسحاق را بست، آتش را افروخت و کارد را کشید. ای خواننده من! بسا پدرانی که مرگ فرزند برایشان با از دست دادن عزیزترین چیز در جهان یکسان بود و آنان را از هر امیدی به آینده تهی می کرد، اما هیچ یک از آنان فرزند موعود به معنایی که اسحاق برای ابراهیم بود نبودند. بسا پدرانی که فرزند از دست داده اند، اما خدا، اراده تغییر ناپذیر و درک ناشدنی قادر متعال، دست خدا بود که فرزند را گرفته بود. با ابراهیم چنین نبود. برای او آزمایشی دشوارتر مقدر شده بود، سرنوشت اسحاق به همراه کارد به کفِ خود  ابراهیم سپرده شده بود. و پیرمرد، با تنها امیدش، در یستاده بود! اما او شک نکرد، او مضطربانه به راست و چپ ننگریست، او با نیایش هایش با آسمان رویارویی نکرد. او می دانست قادر متعال است که او را آزمایش می‌کند، می دانست که این دشوارترین ایثاری است که می تواند از او طلب شود؛ اما این را نیز می دانست که هیچ قربانی وقتی که خدا آن را بخواهد چندان دشوار نیست- واو کارد را کشید.

8. چه کسی به بازوان ابراهیم قوت بخشید؟ چه کسی یمین او را افراشته نگاه داشت تا ناتوان به پایین نیافتد؟ هر کس شاهد این منظره باشد فلج می‌شود. چه کسی به روح ابراهیم قوت بخشید، تا چشمانش چندان تیره نشود که اسحاق یا گوسفند را نبیند؟ هرکس شاهد این منظره باشد کور می‌شود. و با این همه شاید نادِر است کسی که هم کور و هم فلج شود و نادرتر از آن کسی که این رویداد را آنگونه که شایسته است روایت کند. همه ما آن را می دانیم - یک آزمایش بود.

اگر ابراهیم، آنگاه که بر کوه موریه ایستاده بود، شک می کرد، اگر مرددانه به این سوی و آن سو می نگریست، اگر پیش از کشیدن کارد تصادفا گوسفند را می دید، اگر خداوند به او اجازه می داد تا آن را به جای اسحاق قربانی کند در این صورت به خانه باز می گشت، همه چیز همچون گذشته بود، او سارا را داشت، اسحاق را نگاه داشته بود، اما چه اندازه تغییر کرده بود! زیرا پا پس نهادنش یک فرار بود، رهاییش یک تصادف، پاداشش ننگ و آینده اش چه بسا ملعنت. زیرا نه بر ایمانش شاهد آورده بود، نه بر رحمت خداوند، بلکه تنها گواه آن بود که سفر به کوه موریه چه سان هراس آور است. آنگاه ابراهیم فراموش نمی شد و کوه موریه نیز از این کوه همچون کوه آرارات، انجا که کشتی نوح بر زمین نشست، یاد نمی شد بلکه از آن همچون مهلکه‌ای یاد می شد، زیرا در اینجا بود که ابراهیم شک کرده بود.

9. ابراهیم ای پدر گرامی! آنگاه که از کوه موریه به خانه بازگشتی هیچ نیازی به مدیحه ای که تو را در غم گم کرده ات آرامش بخشد نداشتی؛ زیرا همه را به دست آوردی و اسحاق را نگاه داشتی. چنین نبود؟ خداوند هرگز دوباره او را از تو نگرفت، تو شادمانه با او در خیمه ات بر سفره نشستی، هه در جهان دیگر تا ابد چنین میکنی. ابراهیم، ای پدر گرامی " هزاران سال گذشته است اما تو نیازی به هیچ عاشق دیر آمدها را از سلطه نسیان رها کند نداری، زیرا هر زبانی ذکر تو می‌گوید- با این همه تو عاشقت را با شکوه تر از هر کس دیگر پاداش می دهی؛ در آخرت او را در آغوشت آمرزش می‌بخشی؛ و در این جهان دل و دیده‌اش را با شگفتی کردارت اسیر می کنی. ابراهیم ای پدر گرامی! ای پدر ثانی نژاد انسانی! تویی که پیش از همه آن شور شگرف را که پیکار هراس انگیز با نام عناصر خشماگین و نیروهای خلقت را خوار می شمرد تا به جای آن با خدا زورآزمایی گذا، دیدی و بر آن شهادت دادی، تویی که پیش از همه آن شور اعلا، آن جلوه مقدس، ناب و فروتنانه جنون الهی را که مشرکان ستایشش می کردند، شناختی، آن کس را که در ستایش تو سخن می گوید به خاطر کاستی‌اش ببخشای. او فروتنانه سخن گفت، آنگونه که آرزوی قلبش بود، او کوتاه سخن گفت آنگونه که بایسته او بود، اما او هرگز فراموش نمی کند که تو به صد سال نیاز داشتی تا فرزند پیرانه سری را برخلاف هر انتظاری به دست آوری، که تو بایستی کارد را پیش از نگاه داشتن اسحاق میکشیدی؛ او فراموش نمی کند که در صد و سی سالگی از ایمان فراتر نرفتی.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

کره شمالی، ترامپ را "خرفت و یاوه‌گو" توصیف کرد

انصارالله: ادعای آمریکا درباره توقیف کشتی حاوی تجهیزات نظامی کذب محض است

ترکیه: تا قبل از حل بحران سوریه از این کشور عقب‌نشینی نمی‌کنیم

عربستان از امکان دستیابی به آتش‌بس در یمن خبر داد

عراق آرام است/تصویب پیش‌نویس قانون کمیساریای عالی انتخابات

تاکید آیت‌الله سیستانی بر انجام اصلاحات واقعی در عراق و تعیین نخست وزیر بدون مداخلات خارجی

امیدواری میشل عون به تشکیل دولت جدید لبنان در آینده نزدیک

چاقی و بیماری‌های لثه مرتبط هستند

حذف بیماری سرخک افتخار بزرگی برای کشور است

نشانگرهای اختلالات روان در زنان خانه‌دار ایرانی بیشتر است

کاشت حلزون شنوایی، روشنی‌بخش اُفق زندگی ناشنوایان است

دانشگاه فنی و حرفه ای؛ پیشقراول اجرای طرح آمایش و ساماندهی آموزشی دانشگاه های کشور

تاثیر ورزش در ابتلاء به سرطان پروستات

درمان افسردگی ناشی از سردردهای میگرنی با اسانس اسطوخودوس

لباسی که سربازان را از حملات بیولوژیکی نجات می‌دهد

تهرانی‌ها پیشتاز در ازدواج دانشجویی

مدیر گروه نمایش دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر: کمبود بازار کار، معضل اصلی رشته‌ها است

عرضه دستگاهی برای تولید حسگر ایربگ خودروها

نقطه نظرات رئیس دانشگاه آزاد درباره حوادث اخیر

نحوه کشته شدن سلطان جلال الدین خوارزمشاه/تهیه کننده علی غلامرضائی مدرس دانشگاه وپژوهشگرتاریخ ایران

فردا دکتر اسماعیل واهبی با تخصص و تعهد وارد گود انتخابات خواهد شد

ماکرون: با ترکیه بر سر معنی کلمه "تروریسم" اجماع نظر نداریم

عملیات بزرگ ضدداعش حشد شعبی در غرب الانبار / اعترضات در عراق همچنان ادامه دارد

نیروهای آمریکایی صدها خانواده داعشی را از سوریه به عراق منتقل کردند

پوتین: توسعه نیروی فضایی آمریکا تهدیدی برای روسیه است

شروط انصارالله یمن برای آغاز مذاکرات تازه

فرانسه فلج شد

اردوغان مرتبط کردن اسلام با تروریسم را محکوم کرد

وزیر دفاع آمریکا: خروج نظامیان آمریکایی از شمال‌شرق سوریه تکمیل شد

عبدالمهدی: فراکسیون‌های سیاسی در انتخاب نخست‌وزیر جدید شتاب کنند

افزایش 7 برابری بلایای خانمان‌برانداز

آخرین قیمت طلا و سکه و آخرین قیمت انواع ارز در #بازار_آزاد 98/09/14

آخرین خبرها از ستاد انتخابات کشور

فیصل مقداد: ترکیه و عربستان مواد شیمیایی در اختیار تروریست‌ها قرار می‌دهند

"ریباک" از گیاه کتانی ساخت

تشخیص آسم در کودکان تنها در کمتر از 2 ساعت

رتبه اول دانشگاه فردوسی در جذب دانشجوی خارجی

آنتی‌باکتریال و ضدحساسیت شدن فرش‌ها صنعتی شد/تولید موکت‌های ضدآتش

روحیه بیماران تحت تاثیر فرسودگی شغلی پرستاران

راه‌اندازی "مرکز مدیریت مهارت آموزی و مشاوره شغلی"

"پارکر" دست خورشید را رو خواهد کرد

تولید نانوسلولز از شکر و باکتری با کاربرد در حوزه پزشکی

برگزاری سمینار یک روزه "جوامع پایدار و تاب‌آور"

استفاده از عسل به جای آنتی بیوتیک

رانندگی و پرواز را باهم تجربه کنید

بازداشت 95 دانشجو در اعتراضات اخیر/ در حال حاضر 8 دانشجو در بازداشتند

سازمان غیررسمی و ویژگی های سازمان های غیر رسمی

چین آمریکا را به دلیل لایحه اویغورها تهدید کرد: هر کس منافع ما را تضعیف کند بهایش را می‌پردازد

ماکرون: به حمایت از مرده و زنده یهودی‌ها در فرانسه متعهدیم

13 کشتی حامل سوخت و مواد غذایی همچنان در توقیف ائتلاف متجاوز عربی